'Vrij Nederland', nu met echte toppers

Hoe lang zou de restyling van een opinieblad gemiddeld meegaan? Naar mijn gevoel is de omloopsnelheid zeer hoog, en duurt het niet meer dan een of twee jaar voordat de vormgeving weer op de schop gaat, maar dat zal wel niet kloppen.

Met ingang van deze week verschijnt Vrij Nederland in groter formaat, met meer pagina’s, op steviger papier en in een andere letter. Ook zijn vormgeving en indeling aangepast aan moderne opvattingen, met veel inzetjes. Bovendien is de verschijningsdag verschoven van woensdag naar donderdag.

Het zegt me allemaal minder dan een eventuele inhoudelijke koerswijziging. Hoe profileert een voormalige fetisj van progressief Nederland zich in een tijd die weinig waarde meer lijkt te hechten aan de behoefte bij een club te horen?

Op het eerste gezicht is die keuze verrassend duidelijk. In zijn voorwoord beantwoordt hoofdredacteur Frits van Exter de retorische vraag waar het VN eigenlijk om gaat: „Met een groot woord: om de cultuur, de stand van zaken van onze beschaving, een eeuwig onvoltooid bouwwerk.”

Nog helderder is de cover, gesierd met de slogan „Lang leve de inhoud”. Drie intellectuelen poseren in een glamourkostuum, met de tekst: „Echte toppers. Elke week honderd pagina’s mensen met inhoud.”

Die cover verwijst naar de eerste aflevering van een serie „hartekreten van betrokken burgers”. Strafrechtadvocaat Jan Boone, filosoof André Klukhuhn en psycholoog Erik Matser schreven elk een prikkelende korte opiniebijdrage, maar dat is niet heel erg vernieuwend in een opinieblad.

Op zich spoort de aankondiging van Van Exter met het onder zijn leiding ingezette beleid, dat VN journalistieker en degelijker maakte. Maar die beleden hang naar inhoudelijkheid brengt het blad in het traditionele vaarwater van De Groene Amsterdammer, en daar vind je ook deze week meer onverwachte invalshoeken en onderwerpen.

De meeste artikelen in VN met vernieuwde waskracht bieden namelijk zaken die de doorgewinterde mediaconsument al kende. Een goed interview met straatpsychiater Jules Tielens is een bewerking van materiaal uit Coen Verbraaks televisieserie Kijken in de ziel. Analyses van het falen van premier Balkenende en zijn mogelijke Europese ambities zijn overal te vinden. De ontboezemingen van Geert Wilders’ linkse broer Paul stammen al uit 2006. De Republiek der Letteren besteedt nadrukkelijk aandacht aan alle kunsten, maar is verder grotendeels ongewijzigd. En de nieuwe sectie Het Leven pleit voor onthaasting en zonne-energie, net zo voorspelbaar als een verslag van de dagindeling van staatssecretaris Timmermans.