Nobelprijs voor Duitse auteur Herta Müller

De 56-jarige Duits-Roemeense schrijfster Herta Müller heeft de 106de Nobelprijs voor literatuur gewonnen. Dit heeft het comité van de Zweedse Academie bekendgemaakt. De auteur van romans als Herztier en het net voor Der Deutsche Buchpreis genomineerde Atemschaukel is de 9de Duitse auteur die de prijs ontvangt. Elfriede Jelinek was in 2004 de laatste Duitstalige winnaar.

De in Banat (Roemenië) geboren Müller krijgt de prijs, 10 miljoen kroon (bijna 1 miljoen euro), omdat zij volgens de Academie een auteur is die „met de concentratie van de poëzie en de vrijheid van het proza het landschap van de misdeelden schildert”.

Dictatuur is het thema van Herta Müller (1953), die als lid van de Duitssprekende minderheid in Ceausescu’s Roemenië hardhandig kennismaakte met de communistische staatsterreur. Haar eerste verhalenbundel Niederungen (1982) werd gecensureerd, een algeheel publicatieverbod dreef haar vijf jaar later naar Duitsland.

Daar schreef ze veelgeprezen gruwelsprookjes over het leven van gewone Roemenen onder Ceausescu, in een plastisch Duits – gekenmerkt door cryptische metaforen en weglatingen – dat wel omschreven is als „het soort geheimtaal dat dissidenten bezigen wanneer zij afgeluisterd worden”.

De autobiografische roman Herztier (1994), over studenten die zich verzetten tegen de geheime dienst en tegelijkertijd vuile handen maken, is toegankelijker van stijl maar even angstaanjagend van inhoud; evenals Heute wär ich mir lieber nicht begegnet uit 1997, waarin een vrouw op weg naar het zoveelste verhoor door een veiligheidsfunctionaris haar leven vol angst en verraad overdenkt.

Portret Herta Müller: pagina 9