Muziek die zweeft op de rand van het bewustzijn

De muziek van de Londense band The XX heeft een bedwelmend effect. Het lijkt valiumpop om zijn slaperige klanken en de met een dikke tong gezongen teksten over de liefde.

The XX met zangeres Romy Croft en Oliver Sim. Foto Roger Cremers Nederland, Amsterdam, 13-09-2009 Romy Madley Croft and Oliver Sim van 'The XX' PHOTO AND COPYRIGHT ROGER CREMERS Cremers, Roger

De Londense band The XX maakt dromerige en duistere liedjes. De gitaar heeft een omfloerste galm, de zanger en zangeres zingen met dikke tong, alsof ze op de rand van het bewustzijn zweven. Ook op de luisteraar heeft de muziek een bedwelmend effect: samen met zangeres/gitariste Romy Croft, zanger/bassist Oliver Sim, keyboardspeelster Baria Qureshi en beat-creator Jamie Smith, zakken we weg in een donzige wereld.

Croft, die een jaar de kunstacademie deed voordat ze voltijds muzikant werd, is het brein achter de band. Niet alleen muzikaal heeft ze de meeste inbreng, ze is ook de ontwerper van het simpele maar opvallende beeldmerk van de band: twee strakke witte x’en tegen een zwarte achtergrond. Fans spoten het logo meteen op hun T-shirt.

Inmiddels is de cd, genaamd XX, verschenen, met prachtige nummers als Chrystallized en VCR. Sim en Croft kunnen zich vinden in de omschrijving ‘valiumpop’. Sim: „Dat slaperige klopt voor onze muziek, en ook voor ons als mens. Wij zijn niet uitbundig of opgewonden, eerder verlegen. De muziek weerspiegelt ons karakter.”

Typerend voor The XX is de zang die als een zware tennisbal tussen Croft en Sim heen en weer kaatst. De hese stem van Croft wordt beantwoord door de slaperige klank van Sim. Ze zingen daarbij ieder hun eigen tekst. „We schrijven thuis, apart van elkaar”, zegt Croft. „We praten via iChat, en lezen dan wat de ander heeft geschreven.” Volgens Croft gaan de bijdragen van haar en Sim over ongeveer hetzelfde onderwerp, al is er geen sprake van een dialoog. „Het zijn liefdesliedjes”, zegt ze. „Maar Oliver en ik zijn bevriend sinds we drie waren, ik beschouw hem als mijn broer. Het zou vreemd zijn om het tegen hem over liefde te hebben.”

Sim: „We zijn geen Sonny & Cher.” Croft: „Ik vraag ook nooit aan hem wat hij ergens mee bedoelt. We bekijken elkaars ideeën en geven er een eigen interpretatie aan. We praten langs elkaar heen.” De onderwerpkeuze van nummers als Basic Space en VCR is, anders dan de muziek, verrassend direct. Sim en Croft vragen hun liefdespartners om fysieke en mentale aandacht: ‘I’m froze by desire’.

Sim en Croft begonnen op hun vijftiende muziek te maken, twee jaar later kwamen Jamie Smith en Baria Qureshi erbij. Sindsdien treden ze op als The XX; eerst in pubs, inmiddels ook op festivals. Hoe gedraagt het publiek zich tijdens concerten? „Sommigen staan met dichte ogen te luisteren, anderen dansen. Live klinken de nummers zwaarder dan op de cd”, zegt Sim.

„In Fantasy en Night Time bijvoorbeeld zit een extra laag subsonische bassen die live nog harder aankomt.” Die sub-bas is een vondst uit de nu in Engeland populaire dubstep. Een kenmerk van deze stroming is het extreem diepe basgeluid.

Deze toevoegingen zijn bedacht door bandlid Jamie Smith, die ooit de drummachine verving waarmee The XX in zijn begindagen optrad. Zijn beats zijn samengesteld uit samples. Die samples worden opgeslagen in ‘pads’ en met de handen bespeeld, als een elektronisch drumstel. Smith produceerde ook zelf de cd en zorgde voor de organische versmelting van ouderwetse klank – van de ‘surf’-gitaar – en een eigentijdse onderstroom van elektronische details.

Croft noemt Smith een ‘geluidsfreak’. „Oliver en ik letten op teksten, zang en melodie. Jamie, en ook Baria, zijn uitsluitend geconcentreerd op de klank van de muziek. Zij horen niet dat er iemand aan het zingen is. Soms zeg ik tegen ze: ‘Wow, hoorde je die tekst?’ Dan begrijpen ze niet waar ik het over heb.”

Concert: 10/10 Paradiso, Amsterdam. De cd ‘XX’ is uit bij V2.