Uitkering? Kom eerst maar van die bank af

Gemeenten zijn sinds kort verplicht om workshops aan te bieden aan jongeren die een uitkering aanvragen.

„Zelfs de Albert Heijn wil me niet hebben.”

„Je moet naar school toe, je moet gaan werken, want je krijgt geen uitkering meer!” Dat roept de Haagse acteur Bas Muijs in een filmpje naar een jongen die op de bank voor de televisie hangt.

Muijs houdt hem een spookbeeld voor: zonder opleiding of werk zal de jongen later onder een brug terechtkomen. Dan besluit de jongen toch maar weer naar school te gaan. Moraal van het verhaal: investeer in je eigen toekomst.

Zo’n vijftig Haagse jongeren van 18 tot 27 jaar kijken naar het filmpje. Ze zijn deze maandagochtend naar het ‘werkloket’ aan de Laan van Meerdervoort gekomen om workshops te volgen over zoeken naar werk of een opleiding. De gemeente Den Haag startte de bijeenkomsten afgelopen zomer met het oog op de nieuwe Wet investeren in jongeren (WIJ), die sinds 1 oktober van kracht is. Zomaar een uitkering krijgen is er voor jongeren niet meer bij, luidt de boodschap.

De wet verplicht gemeentes om jongeren die een uitkering aanvragen een aanbod te doen in de vorm van werk, opleiding of een combinatie van beide. Als een jongere het aanbod weigert, verspeelt die daarmee het recht op een uitkering.

Sinds de start van het project, half juli, hebben zich bij dit Haagse werkloket een kleine vierhonderd jongeren gemeld. Een van hen is Kevin Toet (26). Hij werkte twee jaar bij een bedrijf in de IT-sector toen de economische crisis toesloeg. Het bedrijf moest een beroep doen op deeltijd-WW, voor Toet was geen werk meer. Hij besloot een uitkering aan te vragen. Omdat de Hagenaar graag een nieuwe baan wil, neemt hij deel aan de workshop ‘de weg naar werk’.

De jongeren vertellen in het kort hun verhaal aan de groep. De een heeft nog nooit gewerkt, een ander kan juist een hele trits aan bijbaantjes opsommen. Een meisje zegt dat ze nergens wordt aangenomen. „Zelfs de Albert Heijn wil me niet hebben.” Een aantal van de jongeren heeft tijdelijk de studie onderbroken, weer anderen zijn onlangs afgestudeerd op hbo-niveau maar hebben nog geen baan gevonden. Een jongen die net klaar is met zijn studie bouwkunde zegt: „Ik kom eigenlijk alleen tijdelijk een uitkering aanvragen, de sollicitaties lopen heel goed.”

Accountmanager Jean-Pierre Le Brun van het Werkgeversservicepunt, een samenwerkingsverband tussen de gemeente Den Haag, UWV Werkbedrijf en Haeghe Groep (de gemeentelijke dienst voor sociale werkvoorziening), legt uit dat dat niet gaat. Als je een uitkering wilt, zul je ook werk onder je opleidingsniveau moeten accepteren, benadrukt hij. Een meisje protesteert als Le Brun vertelt dat hij een baan bij een strandtent voor haar in de aanbieding heeft. „Dat vond ik leuk toen ik zestien was.” Ze is begin twintig.

Het beleid van de gemeente is erop gericht om jongeren zo snel mogelijk weer aan de slag te krijgen. Hoe langer iemand een uitkering heeft, hoe verder hij of zij van de arbeidsmarkt verwijderd raakt, zo is de gedachte. Zeker nu de jeugdwerkloosheid door de economische crisis hard stijgt.

Ook in andere gemeenten zijn al geruime tijd projecten bezig om jongeren snel weer aan een baan of opleiding te helpen. „De wet WIJ beantwoordt prima aan waar wij al jaren mee bezig zijn”, zegt Paul van Achterberg, projectleider WIJ bij de gemeente Den Haag.

Bij het werkloket hier aan de Laan van Meerdervoort hebben zich tot aan eind september 670 jongeren gemeld, van wie 388 daadwerkelijk naar de bijeenkomsten zijn gekomen. Ruim 40 procent komt dus niet opdagen.

Maar dat wil niet per se zeggen dat die jongeren tussen wal en schip vallen, zegt Van Achterberg. De meeste jongeren hebben volgens hem op eigen kracht werk gevonden of zijn zelf weer terug naar school gegaan. De jonge werklozen die zich wel melden worden verdeeld over drie workshops: aan het werk, terug naar school, of een leerwerkaanbod.

Van Achterberg: „Vroeger kwamen jongeren hier met een bankafschrift voor een uitkering, nu gaat het over werk en school.” Dat jongeren een baan onder hun opleidingsniveau moeten accepteren vindt Van Achterberg geen bezwaar. Volgens hem wordt niemand slechter van een tijdje werken bij de Blokker of de HEMA.

Kevin Toet zegt dat hij een baan buiten zijn eigen vakgebied niet zal accepteren. „Achter de bar staan gaat me niet helpen in mijn carrière.” Dan maar geen uitkering.

Maar dat is waarschijnlijk niet nodig, denkt accountmanager Monique Pahladsingh. Ze zal haar contacten met verschillende reclamebureaus aanboren en belooft dat Toet volgende week meer te horen krijgt.