Reuzenring rond Saturnus

Tekening van de grote stofring rond de planeet Saturnus. (Foto AP) This artist's rendering released by NASA's Jet Propulsion Laboratory on Tuesday Oct. 6, 2009 shows the biggest but never-before-seen ring around Saturn, spotted by NASA's Spitzer Space Telescope. The inset shows an enlarged image of Saturn, as seen by the W.M. Keck Observatory at Mauna Kea, Hawaii, in infrared light. The bulk of the ring material starts about six million kilometers (3.7 million miles) away from the planet and extends outward roughly another 12 million kilometers (7.4 million miles). The newly found ring is so huge it would take 1 billion Earths to fill it, JPL said. (AP Photo/Artist's Rendering courtesy NASA's Jet Propulsion Laboratory)

Saturnus heeft een reuzenring. Dat maakte het wetenschappelijke tijdschrift Nature vanochtend bekend. De ring, die nauwelijks zichtbaar is, is twintig maal zo groot als de tot nu toe grootste Saturnusring. De ring bestaat uit stof en gruisdeeltjes en werd ontdekt met de Amerikaanse infraroodtelescoop Spitzer, die in een baan om de aarde draait.

De ring is pas nu ontdekt omdat hij alleen in infrarood licht is te zien, en er een telescoop buiten de aardatmosfeer nodig is om hem te detecteren. Met Spitzer is er voor het eerst zo’n telescoop die voldoende scherp kan waarnemen.

Het materiaal van de reuzenring is afkomstig van de Saturnusmaan Phoebe. Die maan draait op een afstand van 13 miljoen kilometer om Saturnus: even ver van de planeet als de nieuw ontdekte ring. Als meteorieten inslaan op de maan komt oppervlaktemateriaal vrij dat in dezelfde baan als Phoebe rond Saturnus terecht komt. Op den duur bewegen sommige deeltjes langzaam naar Saturnus toe, terwijl andere juist verder van de planeet af bewegen. De ring wordt daardoor vele miljoenen kilometers breed uitgesmeerd – hij is eigenlijk een schijf.

Met deze ontdekking, van de universiteit van Virginia (VS) is ook het oude raadsel van het kleurverschil van de twee halfronden van Japetus verklaard. Japetus is een andere, grotere maan die veel dichter bij Saturnus staat. Hij beweegt steeds met hetzelfde halfrond ‘vooruit’. Dit halfrond is veel donkerder dan het ‘achterste’ en dat wordt nu verklaard doordat het constant stof van de reuzenring opveegt. Volgens de astronomen ligt op dit halfrond mogelijk een meters dikke stoflaag.