Fröbelrituelen of elandsgehaktballetjes

Er rijdt een gele Fiat 500 door het land. Op het dak is een grenen lijkkist gebonden, die vervaarlijk uitsteekt. Chauffeur is EO-presentator Herman Wegter. Voor het programma De kist zoekt hij min of meer bekende Nederlanders op en stelt hun allerlei vragen over hoe zij zich de dood voorstellen.

Ook rijden ze samen naar de verwachte plaats van hun uitvaart en wordt de hoofdpersoon aangemoedigd om iets persoonlijks aan de kist toe te voegen. Zo zaagde goochelaar Hans Kazan vorige week een luikje uit de bovenkant, om bij eventuele schijndood te kunnen ontsnappen.

Het format van De kist past hardhandige kunstgrepen toe om, in de beste EO-traditie, een taboe bespreekbaar te maken. Zo duikt op de gewenste begraafplaats of plek van asverstrooiing steevast een levende dierbare op, teneinde de tranen nu vast te laten stromen.

Gisteren was de derde aflevering de aardigste, omdat priester Antoine Bodar zich nuffig verzette tegen de zelfgemaakte calvinistische variant op het memento mori. Hij bleef op veilige afstand van „de piasauto”, met de woorden: „Heeft u die potsierlijkheid nodig om over de dood te praten?”

Bodar wist heus wel hoe een lijkkist eruit zag en bekende ook „een zeker doodsverlangen” in zijn karakter. Zittend in zijn eigen bibliotheek vertelde hij aarzelend over zijn ontmoeting met God, vlak voor zijn priesterwijding, en werd oprecht overmand door emotie: niet van het snotterige soort, maar eerder een discrete verstijving.

In de kathedraal van Den Bosch wenste hij zich gewoon een Latijnse mis. Een stijlvolle katholiek moet niets hebben van de fröbelrituelen van de eigentijdse EO.

Tegelijkertijd met De kist zendt Canvas een programma uit, dat het complement vormt van de verkrampte omgang met de dood. Plat préféré vormt een ontmoeting met illustere overledenen die tot leven worden gewekt door het bereiden van hun favoriete gerechten. Topkok Jeroen Meus bakte vorige week in het buitenhuis van Astrid Lindgren pannekoeken met de originele Pippi Langkous (Inger Nilsson) en leerde de bereiding van elandsgehaktballetjes. Gisteren kocht hij in het spoor van de legendarische weerman Armand Pien verse zeetong in Oostende (niet paneren, maar direct in de pan met zeezout en boter) en bereidde in het weerkundig instituut te Ukkel asperges met mousselinesaus en garnaaltjes.

Wat het programma ontbeert aan biografische diepgang wordt ruimschoots gecompenseerd door de aantrekkelijke beelden van met liefde en kennis van zaken klaargemaakt voedsel. Het is een vitaal protest tegen de dood, laten we zeggen: een memento vivere.