Ego's, daar kan hij gewoon niks mee

De grootste flop van Oranje in de afgelopen 20 jaar was het missen van het WK 2002.

Toenmalig bondscoach Van Gaal vertelt in zijn biografie wat er volgens hem misging.

Acht jaar na de grootste mislukking in zijn loopbaan doet Louis van Gaal een boekje open over wat er toen, in het najaar van 2001, allemaal fout ging. Onder zijn leiding slaagde een op papier ijzersterk Nederlands elftal er niet in zich te kwalificeren voor de eindronde van het WK in Zuid-Korea en Japan. En dat met sterspelers als Frank en Ronald de Boer, Patrick Kluivert, Phillip Cocu en Edwin van der Sar.

In Biografie & Visie van Van Gaal, dat morgen verschijnt, schrijft de toenmalige bondscoach het debacle van die kwalificatie toe aan de onprofessionele leefwijze van de internationals. En, impliciet, aan hemzelf.

In zekere zin had Van Gaal er bij zijn ontslag in 2001 al op gewezen dat zijn spelers er zijns inziens te weinig voor over hadden gehad. Maar niet zo concreet als nu in zijn boek. Achter de fatale nederlaag in en tegen Ierland (1-0) spookte een hardnekkig cultuurverschil tussen coach en spelers: „Andries Jonker was mijn assistent en vond mij stiller in de fase na Ierland. Timide. Ik hoor hem nog vragen: ‘Louis, je bent toch niet ziek?’ Na weer een maand: ‘Louis, gaat het niet goed?’ Toen bleek dat ik klaar was met die groep en die instelling.”

Met ‘die instelling’ bedoelde hij: liever gezelligheid dan hard trainen, liever een call girl dan op tijd naar bed. „Er is nooit wat gebeurd, wat betreft stappen en vrouwen, maar het feit alleen al dat ze ermee bezig waren, vond ik te gek voor woorden”, schrijft Van Gaal. Een door Van Gaal aangestelde beveiligingsman moest ervoor zorgen dat pogingen tot nachtelijk vertier vruchteloos bleven.

Het kan niet anders of de grootste flop van Oranje in de afgelopen twintig jaar was behalve aan blessures en de ‘nandrolon-affaire’ ook te wijten aan irritaties. De spelers waren zelfbewuste vedetten geworden, niet meer de buigzame jongelingen waarmee Van Gaal de Champions League had gewonnen (Ajax, 1995). Iedereen leek dat door te hebben, behalve Van Gaal.

In de biografie wijst ‘voetbalzoon’ Frank de Boer op Van Gaals tegenpool Guus Hiddink. Die had in 1998 met dezelfde generatie de halve finale van het WK bereikt. Hiddink trainde helemaal niet zo hard of bijzonder, zegt De Boer, maar „Guus zorgde wél voor de juiste sfeer en chemie”. En met dezelfde ‘verzadigde’ spelers haalde Van Gaals opvolger Dick Advocaat de halve finale van het EK in 2004.

Opmerkelijk: tal van voornoemde spelers had Van Gaal sinds zijn aantreden bij Barcelona (1997) naar Spanje gehaald. Onder zijn ogen veranderden ze in sterren die zich minder beperkten op het gebied van wijn en laat opblijven dan hun Latijnse collega’s. Zelfs zijn vrouw waarschuwde hem voor het gedrag van de Nederlanders, maar Van Gaal wist er geen raad mee.

De Spanjaarden en Brazilianen vonden Van Gaals collectieve aanpak, het openlijk benoemen van elkaars fouten ‘hard en vernederend’. Twee keer vertrok hij naar Catalonië, het territorium van zijn kwelgeest Johan Cruijff; twee keer pakte hij teleurgesteld zijn biezen. Net als bij Ajax. Hij kreeg te horen dat hij als technisch directeur (2003-2004) „te veeleisend was”, „te direct in mijn benadering”.

Zo zet Van Gaal zich in zijn eigen boek neer als een fanatieke topcoach met te weinig inlevingsvermogen. Onbedoeld wellicht, maar dat kan aan de wat harkerige schrijfstijl liggen. Het omgaan met ego’s lijkt nooit Van Gaals sterkste punt te zijn geworden. De fijnste spelersgroep trof hij aan bij AZ, bescheiden jongens uit de provincie. Het soms oogstrelende voetbal in Alkmaar, dat leidde tot de landstitel in 2009, beschouwt hij als de beste prestatie in zijn loopbaan. Nu probeert hij het nogmaals met vedetten, in München. Het voordeel is dat zijn droomclub Bayern een bolwerk is van discipline, de straten zijn er schoon. „Alles wat past bij mijn waarden in het leven vind je daar.”

Louis van Gaal. Biografie & Visie. Publish Unlimited.