De Duitse revolutie begon in Plauen

Eigenlijk heeft Jörg Schneider uit de Oost-Duitse stad Plauen de vreedzame revolutie van 1989 in de DDR ontketend. Vandaag precies twintig jaar geleden hing Plauen vol met een door Schneider geschreven vlugschrift waarin hij opriep tot een demonstratie tegen het DDR-bewind. Tot zijn verrassing werd daar die dag massaal gehoor aan gegeven. Een maand later viel de Muur in Berlijn en gingen de grenzen tussen beide Duitslanden open.

Horst Köhler, president van de Bondsrepubliek, heeft vandaag Plauen bezocht. De revolutie is daar wellicht begonnen, maar momentum kreeg ze pas met demonstraties in Leipzig en Berlijn.

Op de Theaterplatz in Plauen herinnert een gedenkbord aan twintig jaar geleden: „Op deze plek begon op 7 oktober 1989 de eerste grote demonstratie op het landsgebied van de toenmalige DDR. Dat was het begin van de verandering van onze wereld.”

In het vlugschrift eisten Schneider – destijds 22 jaar – en enkele medestrijders „recht op demonstratie, recht op staking, persvrijheid, vrije democratische verkiezingen en vrijheid van reizen voor iedereen”.

’s Middags om drie uur waren twintigduizend mensen, meer dan een kwart van de Plauense bevolking destijds, op het centrale plein verzameld. Het was de officiële verjaardag van de republiek. De DDR was veertig geworden, maar van feestelijkheden was geen sprake. Er was een massa politieagenten op de been en de sfeer was grimmig.

De demonstranten lieten zich echter niet tegenhouden. „Het was dat jaar de eerste ondubbelzinnige zege over de macht van de staat”, oordeelde de Berlijnse historicus Ilko-Sascha Kowalczuk later. En: „De oorspronkelijke aardbeving vond in Plauen plaats”.

Meer over de val van het communisme nrc.nl/1989