Carrièremaker vaak generalist

Generalisten vinden sneller ander werk en na de crisis neemt de vraag naar hen toe. Dat kan een reden zijn voor jongeren om zich niet te specialiseren.

Bij chipproducent NXP barst het van de hoogopgeleide specialisten. Maar nu er als gevolg van de crisis honderden arbeidsplaatsen verdwijnen, is het juist voor die groep erg moeilijk om een nieuwe baan te vinden.

„Iemand die zich helemaal heeft toegelegd op het energieverbruik van een chip is fantastisch voor NXP, maar buiten ons bedrijf zijn weinig andere bedrijven die zich daar op richten”, zegt Ellen van Bommel, coördinator van NXT Job, het mobiliteitscentrum van NXP waar ontslagen werknemers worden begeleid in hun zoektocht naar een nieuwe baan. „Mensen met een bredere loopbaan zijn vrij gemakkelijk elders aan het werk te krijgen. Die zijn op meer plekken, in verschillende branches inzetbaar.” Tussen de honderd ontslagen NXP-werknemers die de afgelopen maanden een nieuwe baan vonden via het mobiliteitscentrum zitten dan ook relatief veel generalisten.

„Generalisten switchen veel gemakkelijker van de ene baan naar de ander”, beaamt Yvette van der Vliet, commercieel directeur van werving- en selectiebureau YER. Logisch, stelt ze. „Een goede generalist is breed inzetbaar en dus erg geschikt voor allround managementfuncties.”

Stella van Gent (38), senior beleidsmedewerker cultuur bij de gemeente Leeuwarden, is zo’n generalist. Na haar opleiding ontwikkelingsstudies aan de universiteit van Nijmegen, wilde ze zich het liefst specialiseren in ontwikkelingssamenwerking, maar het liep anders. „Er was amper werk op dat terrein, tenzij je bereid was om als vrijwilliger aan de slag te gaan. Dat zag ik niet zitten, ik wilde gewoon een baan.”

Ze belandde als beleidsmedewerker bij de Sociale Dienst en bekleedde daarna verschillende functies als beleidsmedewerker bij gemeentes en de provincie Friesland. „Ongemerkt werd ik door die verschillende beleidsfuncties zo’n generalist dat ik me ineens realiseerde: goh, ik ben multi-inzetbaar geworden. Ik kan nu eigenlijk overal aan de slag.”

In haar huidige baan is Van Gent de senior van een team. „Ik heb kennis van de grote lijnen. Kan een visie neerzetten en uitdragen. Dat kan ik vervolgens weer overdragen op mensen die meer op de inhoud zitten.”

Het kenmerkt de generalist, stelt Yvette van der Vliet, commercieel directeur van werving- en selectiebureau YER. „Generalisten moeten een helikopterview hebben en daarnaast communicatief en empathisch sterk zijn. Het gaat in eerste instantie om mensenkennis. Daarmee kunnen ze de mensen in hun team laten excelleren. Niet voor niets blijkt uit onderzoek dat topmanagers over het algemeen minder hoog scoren op de klassieke intelligentietesten dan specialisten, maar veel hoger op emotionele intelligentie.”

De vraag naar managers is nu, door de crisis, even minder groot, maar Van der Vliet ziet de markt alweer aantrekken. „We zien nu dat bedrijven meer traineeships aanbieden dan vorig jaar. Ze investeren weer in startende managers. Die vraag zal alleen maar sterker worden na de crisis. Nu staat de arbeidsmarkt er even niet zo goed voor, maar straks krijgen we te maken met de vergrijzing en zijn de generalisten hard nodig.”

Door de toekomstige krapte op de arbeidsmarkt zal de behoefte aan generalisten hard groeien, meent ook Robin van Barneveld, directeur werving en selectie van uitzendorganisatie Randstad. „Bedrijven willen voorkomen dat werknemers vastroesten op een plek en stimuleren generalisme. Snel inzetbare generalisten zullen nodig zijn om tekorten die in een bedrijf vallen te kunnen opvullen.”

Wie zich wil ontwikkelen als een echte generalist, moet kiezen voor een traineeship bij een groot bedrijf of overheidsinstelling, tipt Van der Vliet. „Je maakt kennis met een aantal divisies om net genoeg kennis te hebben om de specialisten die het werk uitvoeren goed aan te kunnen sturen.”

Echte carrièremakers, zegt Van der Vliet, zijn meestal generalisten. „Voor hen is het heel vanzelfsprekend om te klimmen op de carrièreladder. De mogelijkheid is voor hen ook veel meer aanwezig: omdat ze op veel verschillende terreinen terechtkunnen, stromen ze snel door naar hogere managementfuncties.”

Een bedrijf als Philips speelt daar handig op in, door naast specialisten ook generalisten te werven en intern op te leiden. „Wij willen dat beide types werknemers zich op het hoogst beschikbare niveau ontwikkelen’’, zegt Hans Dijkman, directeur Human Resources van Philips Nederland. „Beide groepen moeten op hun vakgebied carrière kunnen maken en flink kunnen doorgroeien. Voor generalisten liggen bij ons mooie managementbanen in het verschiet.”

Philips kent, net als andere grote concerns zoals KPN, Unilever en AkzoNobel, een robuust aanbod van interne opleidingen. Zo zijn er voor generalisten uitgebreide managementprogramma’s op het gebied van didactiek, sociale vaardigheden en marketing. Telecombedrijf KPN en Philips hebben in dit verband een ‘inzetbaarheidbudget’ geïntroduceerd. Bij KPN kan elke werknemer jaarlijks 1.000 euro krijgen om via cursussen de eigen inzetbaarheid te verhogen.

Stella van Gent heeft achteraf bezien „absoluut geen spijt” van het feit dat ze niet als specialist in de ontwikkelingssamenwerking terecht is gekomen. „Ik heb echt de meest te gekke studie gedaan die er is, maar ben ontzettend blij met mijn huidige carrière. Ik ben me steeds breder gaan ontwikkelen en daardoor steeds hogerop gekomen. Dat bevalt me uitstekend.”

Haar ‘breedheid’ maakt het makkelijk om een baan te vinden op het moment dat ze wat anders wil, denkt ze. „Ik zit nu op een niveau dat ik overal aan de slag zou kunnen. Bovendien heb ik naast mijn werk ook altijd bestuurswerk gedaan, zoals de gemeenteraad in mijn woonplaats Sneek. Dat maakt me een extra aantrekkelijke werknemer.”