Belastingaanslag van ?2,2 miljard

Mediabedrijf Dogan dreigt een belastingaanslag van 2,2 miljard dollar te krijgen.

De directeur van Dogan ziet er een aanslag op de Turkse democratie in.

Voor de verkiezing eerder dit jaar riep premier Erdogan kiezers op kranten van Dogan te boycotten. (Foto AFP) Voor de verkiezing eerder dit jaar riep premier Erdogan kiezers op kranten van Dogan te boycotten. (Foto AFP) Supporters of the Justice and Development Party wave flags in front of a banner of Turkish Prime Minister Recep Tayyip Erdogan, during an election rally in Istanbul on March 22, 2009. Erdogan looks set to receive a vote of confidence from voters in upcoming local polls despite the deepening economic crisis, according to polls and analysts. The March 29 elections are largely seen as a referendum on the performance of Erdogan's Islamist-rooted Justice and Development Party (AKP), since it narrowly escaped being banned for undermining secularism in July last year. AFP PHOTO / MUSTAFA OZER AFP

Geen telefoonlijn is nog veilig op de nieuwsvloeren van haar kranten. Geen bureaula, geen archiefkast en geen computer. „De belastinginspecteurs zijn nu werkelijk overal”, zegt Hanzade Dogan Boyber terwijl ze paniekerig om haar heen kijkt in haar luxe kantoor in Istanbul. Alsof haar bedrijf zojuist is getroffen door een rattenplaag.

Als algemeen directeur van de machtige Dogan-persgroep, die in Turkije ruim eenderde van de kranten uitgeeft, is ze door de jaren heen gewend geraakt aan de weerzin die haar verslaggevers en columnisten oproepen bij de regering van premier Tayyip Erdogan. Ze werd gewoon aan de ijver bij de belastingdienst om de boekhouders van haar bedrijf te betrappen op een foutje.

Maar de belastingaanslag van ruim 2,2 miljard euro die Dogan nu boven het hoofd hangt, is volgens de directeur niet meer bedoeld als plagerij, maar als nekslag. Het bedrag is groter dan haar kranten samen op jaarbasis omzetten. „Dit is bullshit”, zegt ze en slaat boos haar vuist op de papieren in haar schoot. „Dit gaat al lang niet meer over het voortbestaan van mijn kranten of van Dogan. De Turkse democratie staat hier op het spel.”

Volgens de directeur van de Dogan-kranten kan voor die „haat” slechts één verklaring bestaan. Dat is de stroom aan verhalen in de kranten en op televisiestations van Dogan vorig jaar over vermeende corruptie binnen de regeringspartij. Volgens die beschuldigingen had de islamitische liefdadigheidsinstelling Deniz Feneri (Vuurtoren) geld ingezameld bij Turkse immigranten in Duitsland en dat geld doorgesluisd naar bedrijven die banden hebben met de AK-partij.

De Dogan-media konden die beschuldiging uiteindelijk nooit hard maken, maar premier Erdogan las de berichtgeving als een open oorlogsverklaring. In de aanloop van de gemeenteraadsverkiezingen eerder dit jaar riep hij zijn kiezers op de kranten van Dogan te boycotten. „Ze staan vol smerigheid en leugens.”

„Dat zei hij niet een of twee keer. Hij zei het bij elke gelegenheid die hij kreeg”, zegt Hanzade Dogan Boyner verontwaardigd. De belastingaanslag is volgens haar een waarschuwing dat Turkije steeds meer op Rusland begint te lijken, waar de rijkste zakenman Chodorkovski ook achter de tralies belandde door zijn openlijke onmin met de regering-Poetin. Die waarschuwing vindt weerklank in de Europese Unie. De Europese Commissie ziet de belastingaanslag als een „directe aanval op de persvrijheid”. De Organisatie voor Veiligheid en Vrede in Europa noemde de hoogte van de belastingaanslag „ongeëvenaard en alarmerend”.

In Turkije delen niet alle redacties die zorgen. Er zijn hoofdredacteuren die de mediamacht van Dogan zelf een gevaar vinden voor de persvrijheid. „Dogan heeft de media gemonopoliseerd”, zegt Ali Karahasanoglu van het conservatieve dagblad Vakit. „Als één van de twee distributeurs in dit land hebben ze eerder geweigerd om kranten te verspreiden die kritisch tegenover Dogan stonden.”

Dogan is niet de enige mediagroep die een belastingaanslag kreeg. Concurrent Sabah ontving eerder evengoed een grote fraudeclaim.

De hoofdredacteur van de Engelstalige krant Today’s Zaman noemt Dogan bovendien een notoire belastingontduiker. „Ik heb vier jaar als hoofdredacteur voor één van de kranten van Dogan gewerkt”, vertelt Bulent Kenes. „In die tijd was het heel gewoon dat tweederde van de salarissen contant werd uitbetaald zodat er geen belasting over hoeft te worden betaald.”

Directeur Hanzade Dogan Boyer wordt giftig als ze de beschuldigingen van de collega’s krijgt voorgelegd. „Dit zijn belachelijke leugens. Sinds mijn vader Dogan meer dan veertig jaar geleden oprichtte zijn we een van de trouwste belastingbetalers van dit land. Zie je wel waar we in dit land mee te maken hebben? De directeur van Zaman is de schoonzoon van Erdogan. Voor het eerst in de geschiedenis is meer dan 50 procent van de media in handen van pro-regeringsbedrijven. Als wij moeten sluiten is die regeringspers alles wat er in dit land overblijft.”

Het moment van de frontale aanval op Dogan is opvallend in een periode waarin de Turkse regering weer werk leek te maken van democratische hervormingen die de Europese Unie eist voor toetreding. De regering zette in de afgelopen weken een aantal belangrijke stappen die een einde beloven aan de langlopende conflicten met de Koerden en buurland Armenië. Als die vredespogingen slagen, dreigt de aanval op Dogan niet meer dan een minnetje te worden op een verder positief rapport dat Brussel aan het eind van dit jaar over de toetredingskandidaat moet opstellen.

„Ik mag toch hopen dat Europa’s morele verantwoordelijkheid groter is dan dat”, zegt Hanzade Dogan. Het is voor haar een vraag, geen zekerheid, zoals niets in haar miljardenbedrijf vandaag nog zeker is.