Onder het geweld ligt liefde

Veel theatermakers laten zich inspireren door Who’s Afraid van Edward Albee.****

In de nieuwste variatie door Boogaerdt/Van der Schoot is de liefde verstild en eenzaam.

De Woolf-variaties, dat is een theatergenre dat al enkele decennia in opmars is. Tal van toneelschrijvers en theatergezelschappen, van de Zweed Lars Norén tot het Nederlandse mimeduo Boogaerdt/Van der Schoot, laten zich door het fameuze toneelstuk Who’s Afraid of Virginia Woolf? uit 1952 van Edward Albee inspireren. Altijd weer draait het om echtelieden die elkaar, in een van drank doorzopen nacht, hatelijkheden toevoegen en om een bezoekend echtpaar dat getuige is van dit verbale geweld. Het gaat om winnen en verliezen, om voltreffers en knock-outs. En onder al dit geweld gaat liefde schuil.

De nieuwste variatie in de reeks, die van Suzan Boogaerdt en Bianca van der Schoot heet Martha loves George. Dezelfde spelers brachten afgelopen zomer de locatievoorstelling Dans je de hele nacht met mij? die als een proloog geldt van deze voorstelling. De namen Martha en George en wat stekelige pesterijen zijn voldoende om helemaal in de sfeer van Who’s Afraid of Virginia Woolf? te komen.

In dat werkwoord loves uit Martha loves George schuilt zowel eerlijkheid als ironie, de pijlers van het stuk. De andere titel die Boogaerdt/Van der Schoot eraan geven, is ook het gevolg van een rechtenkwestie: omdat Albee geen bewerkingen van zijn werk duldt, komt slechts een enkele zin uit het origineel. We herkennen Martha die tegen George uitroept: „Daarom ben je met mij getrouwd!” En George die haar toebijt: „Nu moet je zwijgen, dat mag je niet zeggen.” Ditmaal wordt er geen glas gedronken. En het taboe van het nooit geboren kind bestaat niet. Wat overblijft is „gastje pesten”, het geliefde tijdverdrijf van George.

IJzersterk en beklemmend blijft het. Bianca van der Schoot vertolkt Martha als een bitchy vrouw die George onophoudelijk vernedert. Wil hij iets vertellen, verraadt zij de clou van het verhaal. Zijn vroegere vriendin noemt zij „een zeekoe” die niet stevig is, maar „gewoon dik”. René Geerlings vertolkt George met een fascinerende gelatenheid en tegelijk laat hij met subtiele mimiek zien van deze kwelgeest van een vrouw te houden. Suzan Boogaerdt speelt Honey, het verlegen meisje dat met Nick (Melih Gençboyaci) op een nachtelijk uur op bezoek komt. Schoorvoetend staat ze op de vloer, schuchter plukkend aan haar zijdeachtig glanzende, verkreukelde avondjurk. In het origineel is Honey behoorlijk tipsy, maar nu niet.

De houding van de beide mannen is afwachtend en roerloos. Van der Schoot verbeeldt al dansend dieren. De anderen moeten ernaar raden „Een kwal”, suggereert Geerlings met venijn. Tot een handgemeen komt het niet. Voor mimespelers is de handeling tamelijk ingetogen.

In Martha loves George maakt Boogaerdt van haar verlegenheid een juweel. Haar ogen zijn groot van verbazing, haar handen zoeken in het luchtledige vergeefs houvast. Van der Schoot jaagt het spel aan met sarrende opmerkingen, maar nooit zo erg of er schuilt deernis in. Dit is noodzakelijk om een onzegbare, onpeilbare melancholie uit te drukken. Edward Albee zou dit een prachtige voorstelling vinden, dat kan niet anders. Zo verstild en vereenzaamd in gedeelde liefde zag hij zijn Martha en George nooit eerder.

Theater

Martha loves George door Boogaerdt/ Van der Schoot.

Tournee t/m 18/12. www.bvds.nu.