Lang leve Boulez in De Doelen

Eigentijds Doelen Ensemble en Slagwerkgroep Den Haag o.l.v. A. van Beek. 5/10 De Doelen, R’dam.****

Lang leve Boulez, klinkt het dit seizoen in De Doelen. De muziek van de Franse modernist (84) wordt er gespeeld in vier concerten. De Grote Zaal leent zich met zijn pas vernieuwde akoestiek uitstekend voor de kenmerkende fijnzinnigheid en transparantie, zo bleek tijdens het eerste concert.

Van de avant-garde die na de Tweede Wereldoorlog het Europese componeren radicaal hervormde is Boulez als één van de weinigen nog in leven. Dit decennium was als een afvalrace: achtereenvolgens stierven Xenakis (’01), Berio (’03), Ligeti (’06), Stockhausen (’07), Kagel (’08) en Pousseur (’09).

Het is jammer dat Boulez, nog actief als dirigent en componist, niet zelf optreedt in ‘zijn’ reeks. In Arie van Beek vond hij gisteren een uitstekend vervanger. Vooral in Éclat (1965) bereikte Van Beek een Bouleziaanse klank, met heldere klankaanzetten en gewichtloos opborrelende klanksalvo’s.

De eerste twee Improvisations sur Mallarmé uit Pli selon pli (1957-1989) klonken achtereenvolgens bedwelmend en desolaat. Sopraan Marieke Steenhoek toonde moed om zich als niet-specialist aan dit werk te wagen, maar klonk wat onwezenlijk. Het had bij de symbolistische poëzie van Mallarmé gepast als het niet ook te eenzijdig en gelijkmatig was geweest.

Slagwerkgroep Den Haag gaf – zonder dirigent – een overrompelende uitvoering van twee delen uit Xenakis’ Pleiades (1979). Métaux, gespeeld op een soort ontstemde xylofoons, begon als een intrigerende variant op het polyritmische getingel van spoorwegovergangen en evolueerde onder meer in een turbo-gamelan. Ook in Peaux imponeerde het ensemble met strak, gespierd spel en de suspense die ontstaat door de vrijwel permanente verschuiving van het ritmische zwaartepunt.

In Boulez’ Rituel (1974-’75) liet Van Beek de in groepen verdeelde musici veel vrijheid. Daar gingen ze behoedzaam mee om, van een klagende hobo (een prachtig spelende Evert Weidner) tot losjes gecoördineerde zeeën van geluid.