Leef, was haar boodschap

De Argentijnse zangeres Mercedes Sosa was een nationaal symbool dat het volk hoop bracht.

Sosa. Foto Lex van Rossem Rossen, Lex van

„Dank aan het leven dat me zoveel heeft gegeven”, zong de Argentijnse zangeres Mercedes Sosa gedurende haar hele leven smartelijk. „Het heeft mij vreugde gegeven, het gaf me verdriet.” Nu zij dood is klampen duizenden Argentijnen zich vast aan Sosa’s grootste hit Gracias a la vida. Het is de laatste groet van een nationaal symbool dat de mensen hoop bracht, vooral ten tijde van de Argentijnse junta (1976-1983).

Gisteren werd met groot vertoon afscheid genomen van de zangeres die zondag op 74-jarige leeftijd in Buenos Aires stierf. Haar lichaam ligt opgebaard in het parlementsgebouw. Mercedes Sosa had problemen aan haar lever, hart en nieren, ze lag al geruime tijd in het ziekenhuis. Donderdag raakte ze in een coma. Naar aanleiding van het overlijden van Sosa kondigde de Argentijnse president Cristina Fernández drie dagen van rouw af voor haar land.

Sosa stond met haar strijdvaardige liederen dichtbij het volk. De Argentijnse zangeres greep in haar muziek terug naar het verleden, maar vermeed gemakzuchtig traditionalisme. Haar stem riep op tot lachen en huilen. Leef, was de boodschap. Volgens de Argentijnen wist Sosa wat het ‘echte lijden’ was. Nummers als Honrar La Vida, Cancion con todos en Alfonsina y el mar, waren doordrenkt van nostalgie. Ze gaf ze de nummers een hart en een bestemming.

Mercedes Sosa zong haar liedjes breeduit gezeten op een stoel. De laatste jaren had ze haar uitgeschreven teksten op een standaard voor haar neus. Ze hield het sober, was eerlijk en direct in woord en muziek. Ook van haar begeleidingsband waren in haar tournees geen frivole uitspattingen te verwachten. Sosa was in haar lange gewaden een ‘grande dame’ met een boodschap. Ze werd er om bejubeld, zeker wanneer zij zich rechtstreeks tot haar toehoorders richtte met geheven arm.

‘La Negra’, haar bijnaam vanwege haar Frans/Indiaanse komaf, werd geboren in 1935 te San Miguel De Tucumán, in het noordwesten van Argentinië. Ze groeide op in een arm gezin en kreeg als tiener kansen toen ze een talentenjacht bij de radio won. De zangeres werd een fervent voorvechter van mensenrechten en democratie. Dat verkondigde ze ondermeer op het sociaal bewogen album Hasta La Victoria (’72). Met artiesten als de Chileense zanger Victor Jara en zangeres Violetta Parra en de Argentijnse Victor Heredia gaf ze de zogeheten ‘nueva cancion’-beweging in Latijns-Amerika een gezicht. Met gebalde vuist werden in concerten revolutionaire, linkse liederen ten gehore, gebracht. Sosa gaf er de ‘stille meerderheid’ een stem mee.

In 1979 in La Plata werd ze, met een groot deel van het publiek, tijdens een concert gearresteerd door de militaire junta. Het regime legde Sosa een zangverbod op. Onder druk van doodsbedreigingen verliet ze haar land, en leefde jaren in ballingschap in Spanje en Frankrijk.

Bij haar terugkeer in 1982 groeide ze uit tot de grootste zangeres van het populaire lied in Latijns-Amerika. Op haar recente cd Cantora 1 +2 zingt ze folkklassiekers met bekende Spaanstalige sterren. Het album is genomineerd voor drie Grammy-awards. In november zou ze ook in Nederland zingen.