Ieren van nee naar ja

Met een royale meerderheid hebben de Ieren alsnog ja gezegd tegen het Verdrag van Lissabon. Dat is verheugend nieuws, want als alle lidstaten dit verdrag hebben geratificeerd, zal de Europese Unie zowel aan slagkracht winnen als een democratisch sterkere grondslag krijgen.

Het is nog te vroeg om de vlag uit te steken – laat staan de Europese vlag – want de Tsjechische president Klaus ligt voorlopig nog dwars. Ook de Poolse president Kaczynski moet zijn handtekening nog zetten, maar als hij zich aan zijn woord houdt, zal hij de invoering van het verdrag niet langer ophouden nu de Ieren om zijn.

Bij euroscepticus Klaus ligt dat anders. Hij negeert de wens van het Tsjechische parlement en verschuilt zich achter het hof dat nog moet uitmaken of het verdrag niet in strijd is met de grondwet van zijn land. Het is een treurige zaak dat één man de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon kan ophouden door domweg de uitspraak van een parlementaire meerderheid naast zich neer te leggen.

Dat tekent ook de moeizaamheid van de huidige Europese besluitvorming, iets waarin het verdrag juist verbetering moet aanbrengen. Dat afzonderlijke lidstaten meerderheidsbeslissingen straks niet meer met veto’s ongedaan kunnen maken, is zo’n consequentie van het hervormingsgedrag die tot meer doelmatigheid leidt. Al zal het voor lidstaten af en toe slikken zijn. En dat het rechtstreeks gekozen Europees Parlement meer macht krijgt op terreinen als landbouw en asielbeleid, maakt de EU tot een instelling waarop de kiezer meer invloed krijgt. Hopelijk komt dat de opkomst bij Europese verkiezingen ten goede.

Het is op zichzelf opmerkelijk dat er per referendum een keer ‘ja’ wordt gezegd tegen Europa. De Europese Grondwet sneuvelde in 2004 doordat de bevolkingen van Nederland en Frankrijk zich ertegen keerden en de afgezwakte variant daarvan, het Verdrag van Lissabon, stuitte op een afwijzing door de Ieren. Tegenover drie keer ‘nee’ staat nu één keer ja, waarbij zowel voor de Grondwet als voor het verdrag blijft gelden dat ze eigenlijk te complex waren voor een plebisciet.

Het lijkt erop dat de Ieren zich door pragmatische overwegingen hebben laten leiden. Ooit behoorde Ierland tot de armste landen van Europa. Mede dankzij Europese steun ontpopte het zich tot een ‘Keltische tijger’. Maar inmiddels is het zwaar getroffen door de economische crisis. De angst voor te veel Brusselse dominantie heeft het ditmaal blijkbaar verloren van de economische voordelen die de Europese Unie de lidstaten te bieden heeft.

Als ook Tsjechië en Polen straks hun fiat geven, kan de Europese Raad van regeringsleiders zijn eigen, vaste voorzitter kiezen en krijgt de Europese Commissie zijn afgezant voor buitenlands beleid. Een mooi moment om de discussies over institutionele hervormingen in de EU te beëindigen en alle energie te steken in urgente kwesties als de bestrijding van de economische crisis en het klimaatbeleid.

Rectificatie / Gerectificeerd

correcties en aanvullingen

Ja tegen Grondwet

In het hoofdredactioneel commentaar Ieren van nee naar ja (5 oktober, pagina 7) staat: „Tegenover drie keer nee staat nu één keer ja.” Doordat in 2005 Luxemburg en Spanje per referendum instemden met de toenmalige Europese Grondwet, staat het eigenlijk 3-3.