Het schervengericht

‘Eén moment van verblinde libido – en achter de oostelijke horizon van Los Angeles lag een wisse hel op hem te wachten.’

Aldus denkt ‘Li’ll Remo’, een van de hoofdpersonen van Het schervengericht van A.F.Th. van der Heijden. De bijbeldikke roman beschrijft een gevangenisstraf die volgt op een veroordeling die nooit heeft plaatsgevonden, namelijk die van filmregisseur Roman Polanski wegens de verkrachting van een 13-jarig meisje.

Toen het boek in 2007 verscheen was het een superieur staaltje van what if history, of liever van if-literature, maar in het licht van de arrestatie van Polanski in Zwitserland – en de vastbeslotenheid van de Amerikanen om hem veroordeeld te krijgen – is Het schervengericht een hoogst actueel boek geworden. De kans dat Polanski daadwerkelijk achter de tralies zal verdwijnen is misschien klein; de kans dat hij net als in de roman in dezelfde gevangenis terechtkomt als de moordenaar van zijn zwangere vrouw is nog kleiner. Maar je weet maar nooit: truth is stranger than fiction en Charles Manson, de sekteleider die opdracht gaf tot de moordpartij van 8 augustus 1969, zit nog steeds gevangen in Corcoran State Penitentiary, Californië. Zijn zoveelste verzoek om invrijheidstelling werd onlangs afgewezen.

Hoe zat het ook alweer?

In het echte leven werd Manson ter dood veroordeeld, een straf die in 1972 werd omgezet in levenslang; de leden van ‘The Family’, de commune die – opgezweept door het Beatlenummer ‘Helter Skelter’ – daadwerkelijk Sharon Tate en drie van haar vrienden vermoordde, kregen vergelijkbare straffen. Roman Polanski, die acht jaar na de dood van Tate was opgepakt wegens seks met een gedrogeerde onwillige minderjarige, ontvluchtte in 1978 de Verenigde Staten omdat hij bang was dat de rechter zijn plea bargain met de openbare aanklager niet zou accepteren.

In de fictie, dat wil zeggen in Het schervengericht van A.F.Th., gaat Polanski (die zich Remo Woodehouse laat noemen) wel degelijk naar de gevangenis, voor een paar maanden. Daar ontmoet hij de onherkenbaar ingezwachtelde ‘Scott Maddox’, een man die veel van hem wegheeft en van wie hij pas gaandeweg te weten komt wat hij op zijn kerfstok heeft. Natuurlijk komt Li’ll Remo erachter dat de toedracht van de geruchtmakende moorden in de zomer van de maanlanding heel anders ligt dan hij altijd gedacht heeft...

De arrestatie van Polanski betekent een derde leven voor Het schervengericht. Het boek kreeg mooie recensies toen het in maart 2007 uitkwam, maar de meeste kopers waren nog lang niet door de 1051 pagina’s heen toen het een half jaar later werd bekroond met de AKO Literatuurprijs. Wie destijds wegens tijdgebrek, of door de lokroep van nieuwe bestsellers, in Het schervengericht is blijven steken heeft nu weer een reden om door te lezen. De actualiteit heeft de roman nog nét niet ingehaald.

Pieter Steinz