Dwingen en verbieden

Met ingang van dit schooljaar is het in Vlaamse openbare scholen verboden een hoofddoek of een ander levensbeschouwelijk symbool te dragen. Voor- en tegenstanders beroepen zich op ‘vrijheid’. Moslimleerlingen die zich tegen het verbod verzetten, eisen het recht op vrije keuze. Veel Walen willen nu dat dit verbod ook wordt ingevoerd in het Franstalige openbare onderwijs. Zij zeggen meisjes te willen beschermen die door hun omgeving worden gedwongen een hoofddoek te dragen.

Waarom dragen moslima’s eigenlijk een hoofddoekje? Wereldwijd verschillen de motieven: opvattingen over zedig gedrag; zelfbescherming; accentuering van de eigen identiteit; druk van vaders, broers of echtgenoten; sociale controle en overheidsdwang. De dwang van staatswege maakte de hoofddoek tot een symbool van vrouwenonderdrukking.

In Nederland heeft het jongerenpanel Top-X onderzoek gedaan onder 2.300 jongeren, onder wie 200 moslima’s. 40 procent van de ondervraagden wilde in Nederlandse scholen ook een hoofddoekjesverbod. Bijna alle moslima’s waren tegen. Opvallend genoeg waren de voorstanders vooral veertien- tot zestienjarige jongens van het mbo. Hun belangrijkste argument: een hoofddoekje zou een teken van onderdrukking zijn.

De moslima’s onder de respondenten bestreden dit: degenen die zo’n doekje dragen, zeiden dit te doen voor een veilig, beschermd gevoel (25,8%) of om te laten zien dat ze gelovig zijn (24,4%). Maar 2,5% van deze dames draagt een hoofddoek omdat hun ouders dat willen of omdat ‘iedereen er eentje draagt’ (1,2%).

In Vlaanderen is 20 procent van de middelbare scholen openbaar. De rest is goeddeels katholiek. Sommige moslims zien nu geen andere uitweg dan eigen scholen op te richten. Het eerste clandestiene schooltje is er al. Ook de Antwerpse imam Nordin Taouil, die zich sinds het hoofddoekjesconflict opwerpt als woordvoerder van alle moslims in België, zegt plannen te hebben in die richting.

Alle grote politieke partijen zijn tegen zulke scholen: zij vrezen isolatie en radicalisering van de naar schatting kwart miljoen moslims in Vlaanderen. Zo creëert een ‘bevrijdend’ verbod onbedoeld nieuwe haarden van fundamentalisme.

Dirk Vlasblom