Zelfs een dode dolfijn lijkt te lachen

Kinderen met psychische of fysieke problemen kunnen op Curaçao zwemmen met dolfijnen. De therapie is prijzig, en ligt onder vuur van dierenactivisten.

Glimlachend danst een dolfijn om zijn as. De zevenjarige Valentino, ogen dicht en mond open, lacht mee. Aangemoedigd door de dolfijn doet het Duitse jongetje oefeningen waar hij normaal geen kracht voor heeft. „Valentino”, zegt vader Holger Wacker, „heeft cerebral parese, een bewegingsstoornis. Hij wordt nooit meer beter. Maar door de dolfijnen gaat hij wel elke keer een klein beetje vooruit.”

Het lijkt een scène uit de eerder op de dag vertoonde promotiefilm van het Curaçao Dolphin Therapy Center. Het therapiecentrum, dat dit najaar vijf jaar bestaat, houdt een open dag. Gelukkige ouders, montere patiëntjes en vriendelijke medewerkers steken de loftrompet over ‘dolfijnondersteunde therapie’ voor kinderen met beperkingen. In Nederland wint ‘zwemmen met dolfijnen’ ook snel aan populariteit, onder meer bij therapieën voor autistische kinderen.

De dolfijnen lijken er lol in te hebben; met een vrolijke uitstraling zoeven ze door het azuurblauwe water. De lach verbloemt het leed van in gevangenschap levende zoogdieren, menen critici. Op internet en opiniepagina’s van Antilliaanse kranten woedt een felle discussie over de ethiek van de therapie.„Het is pure exploitatie van wanhopige ouders, patiënten en dolfijnen”, zegt dierenactivist Mercedes De Windt op Sint-Maarten. „Gewoon zwemmen, of met een jong katje of hondje spelen, kan eenzelfde medisch effect genereren. Dat is goedkoper, hygiënischer, veiliger en minder wreed.”

De Windt staat niet alleen. De Britse Whale and Dolphin Conservation Society pleitte twee jaar geleden voor een ban op de „controversiële Dolphin Assisted Therapy (DAT)” Studies van de Amerikaanse wetenschappers Lori Marino en Scott Lilienfeld tonen aan dat bewijs ontbreekt voor blijvende medische vooruitgang.

Onder de tropenzon lopen belangstellenden binnen bij het therapiecentrum. Een kale man in een overhemd komt kijken of de therapie iets voor zijn dochtertje is. „Ik denk van wel”, zegt hij. Of de therapie ook goed is voor de dolfijnen? Daar heeft hij nooit zo over nagedacht. „Maar ik denk het wel. Anders zouden ze het wel aangeven. Ze zien er heel vrij uit.”

Na de sessie zit hoofdtherapeut Marco Kuerschner aan de waterkant. Volgens Kuerschner kan ook therapie met honden of paarden resultaten opleveren. „Maar dolfijnen zien er uit alsof ze glimlachen. Ze maken oogcontact. Voor kinderen is dat heel belangrijk. En zolang de dolfijnen niet worden gereduceerd tot circusclowns, kunnen ze zichzelf blijven.”

Ook algemeen directeur Mike Schoon benadrukt dat „de optimale zorg” voor dolfijnen voorop staat bij het centrum. Voor hem is het houden van dieren voor therapeutische en educatieve doeleinden gerechtvaardigd, „mits je het zo goed mogelijk doet”.

De hoge aaibaarheidsfactor stimuleert ouders, patiënten én activisten. In zijn boek Achter de dolfijnenlach uit 1988 en zijn recente documentaire The Cove stelt Richard O’Barry, dierenactivist en voormalig trainer van dolfijnen voor de tv-serie Flipper, dat de ogenschijnlijke glimlach van dolfijnen het meest bedrieglijke aspect van de natuur is. „Een dolfijn kan dood zijn, en nog steeds ‘lachen’”, aldus O’Barry. Winstbejag is volgens hem het motief voor de therapie.

Bij het therapiecentrum op Curaçao zijn in de laatste vijf jaar 1.500 patiënten behandeld. De gemiddelde prijs voor een sessie van twee weken, inclusief twee uur therapie per dag, is 4.300 euro.

Voor veel ouders is dat de moeite waard. De Wackers behoorden in 2004 tot de eersten, nu zijn ze er voor de tiende keer. „We hebben van alles geprobeerd”, zegt Holger Wacker, „en alles helpt wel een beetje. Maar de dolfijnen zijn speciaal. Toen Valentino niet kon lopen, bleef de dolfijn steeds tegen zijn benen duwen, alsof-ie wist dat daar iets mis was. Valentino heeft hier zijn eerste stappen gezet.”

De reis kost Wacker, met verblijf voor het hele gezin, per keer bijna 9.000 euro. Directeur Schoon: „Ja, het is winstgevend. Maar als het ons alleen daarom te doen zou zijn, zouden we andere programma’s aanbieden.”

Volgens De Windt is de begrijpelijke hoop van ouders het zwaarste aspect aan haar inzet als dierenactiviste. „Het is heel moeilijk mensen die willen dat hun geliefde beter wordt, het laatste strohalmpje uit handen te nemen. Maar ik vind het nog erger om mensen valse hoop te geven en geld afhandig te maken, ten koste van dolfijnen.”