Terug naar de kust

Amerikanen trekken weg uit de Grote Vlakten en uit de grote steden. De kust en kleinere steden lokken. Dirk Vlasblom

Boven De familie Joad uit Oklahoma, fruitplukkers in Californië. Scène uit John Fords verfilming van ‘The Grapes of Wrath’.

Go West, young man, and grow up with the land.’ Die beroemde zin uit een redactioneel commentaar uit 1851 werd het motto van de Amerikaanse migratie in de negentiende eeuw. In karavanen van huifkarren trokken gelukszoekers door de Grote Vlakten westwaarts om indiaanse jachtgronden onder de ploeg te brengen, steden te stichten en nieuwe deelstaten toe te voegen aan de Verenigde Staten van Amerika. Nu keert het migratietij. De Grote Vlakten raken ontvolkt, grote steden verliezen inwoners en de trekrichting is voor het eerst in de Amerikaanse geschiedenis oostwaarts.

Amerikanen zijn meer dan enig ander volk een natie in beweging. Bij de volkstelling van 2000 zei de helft van de ondervraagden in de voorafgaande vijf jaar te zijn verhuisd. Meestal gebeurt dat over korte afstanden, maar om redenen van werkgelegenheid, klimaat of pensionering verhuist jaarlijks 14 procent van de Amerikaanse bevolking naar een andere stad of een ander district. De jaarlijkse stroom ‘streekverhuizers’ is even groot als de hele bevolking van de staat Florida. Een Amerikaanse econoom wilde weten welke gevolgen zo’n mobiele bevolking heeft voor de belastinginkomsten van lokale overheden en waar de zwaarste klappen vallen.

De onderzoeker is Arthur P. Hall, directeur van het Centrum voor toegepaste economie van de University of Kansas. Hij analyseerde de gegevens die de federale belastingdienst IRS bijhoudt van verhuizingen over districtsgrenzen heen, bracht zo migratiestromen in kaart en ontdekte drie grote trends in de Amerikaanse volksverhuizing.

NAAR DE VOORSTEDEN

De opvallendste uitkomst van zijn onderzoek, zegt Hall in een telefonische toelichting, is dat Amerika ‘de-urbaniseert’. “Eerst was er de trek van de centra van grote steden naar de rustiger en comfortabeler voorsteden. Nu zie je dat mensen wegtrekken uit de grote metropolen met 4 miljoen inwoners en meer en verhuizen naar middelgrote en kleinere steden.”

Over het algemeen verhuizen mensen omdat ze verwachten dat ze ergens anders een beter bestaan kunnen opbouwen. Men is uit op werk, een hoger inkomen, lagere lasten en een betere kwaliteit van leven. Hall’s analyse van de IRS-cijfers wees uit dat 52,4 procent van de migranten verhuisde uit een gebied met een hoger naar een met een lager werkloosheidscijfer. Volgens Hall speelt ook het klimaat een rol, vooral bij gepensioneerden. Dat is de belangrijkste verklaring voor het immigrantenoverschot in een zonnige staat als Florida.

Jongeren en gepensioneerden behoren tot de meest mobiele Amerikanen, zegt Hall. “Een gezin en een eigen huis zijn stabiliserende factoren. Ze zorgen voor een geringere neiging om te verhuizen en een grotere bereidheid te pendelen over relatief grote afstanden.” Dat zoveel Amerikanen door de hypotheekcrisis hun huis hebben verloren, draagt zeker bij aan het beeld van een natie op drift.

Het meest dramatische schouwspel bieden de Grote Vlakten, de immense middenstrook van de VS, van de Canadese grens in Montana tot het zuiden van Texas, waar meer dan de helft van de districten, stuk voor stuk landbouwgebieden, ontvolkt raken. Kansas, de staat waar onderzoeker Hall woont en werkt, ligt in het hart van dit gebied.

Hall: “Als het inwonertal van een streek eenmaal onder een kritische grens is gedaald, kun je er geen bedrijven meer draaiend houden, tenzij er een olie- of aardgasbron wordt aangeboord. Met landbouw red je het niet meer. Het is een pijnlijk proces: hele gemeenschappen geven de geest.” In Kansas kent alleen het verstedelijkte oosten, rond Kansas City, een netto bevolkingsaanwas. De rest van de staat loopt leeg.

Tijdens de Grote Depressie van de jaren 30 zochten van hun land gezette boeren uit de door stofstormen geteisterde, geërodeerde Grote Vlakten seizoenswerk in de fruitboomgaarden van Californië. John Steinbeck beschreef die grote trek in zijn roman The Grapes of Wrath.

OOSTEN

De vlakte heeft zich intussen hersteld en is nu de graanschuur en vleesleverancier van het land. Maar op de sterk gemechaniseerde landbouwbedrijven is weinig werk, alternatief emplooi is er nauwelijks en naarmate meer mensen wegtrekken, verschralen de voorzieningen. Nu zoeken jongeren en boeren die hun bedrijf opgeven hun heil niet langer in het westen. Hall: “Sinds de jaren negentig van de twintigste eeuw trekken voor het eerst in de geschiedenis meer mensen naar het oosten.”

In 2003 schreven de economen Jordan Rappoport en Jeffrey Sachs een invloedrijk artikel: The United States as a Coastal Nation. Zij vroegen aandacht voor een werkelijkheid die door populaire pioniersverhalen over de openlegging van de landmassa tussen beide oceanen wat was weggezakt uit het collectieve bewustzijn. De kustdistricten van de VS, waaronder die rond de Grote Meren, maken maar 13 procent uit van ’s lands oppervlakte, maar herbergden in 2000 51 procent van de bevolking en waren in datzelfde jaar goed voor 57 procent van het nationale inkomen.

Nu de Grote Vlakten ontvolken, ontdekte Hall, trekken de Amerikanen terug naar de kust. De nabijheid van water blijkt nog steeds te zorgen voor een hogere productiviteit, meer economische kansen en een betere kwaliteit van leven.

ARIZONA

Een uitzondering op het algemene beeld is Californië. Daar ontvluchten mensen juist de kust, en dat gebeurt voor het eerst. “Californië verliest inwoners”, zegt Hall. “In die staat verhuizen mensen landinwaarts of naar het noorden. Als ze de staat verlaten, gaan ze naar Arizona en Nevada of naar de noordwestelijke staten Oregon en Washington. De belangrijkste verklaring voor deze trend is een economische: de Californische kust is voor veel mensen onbetaalbaar geworden. Alleen hoge inkomensgroepen kunnen zich daar nog een huis veroorloven. Het is deze trek weg uit Californië die bijdraagt aan de nettomigratie naar het oosten.”

Lees het rapport van Hall c.s. op http://www.business.ku.edu/ (zoektermen: Hall, Woody en Marcholik)