Kamer slecht geïnformeerd over executies in Afghanistan

De Tweede Kamer is niet goed geïnformeerd over een incident waarbij elf ontsnapte gevangenen door de Afghaanse geheime dienst zijn geëxecuteerd. Deze executie gebeurde op 7 augustus 2002. Nederlandse militairen, die in de buurt patrouilleerden, waren direct daarna ter plaatse en troffen de lijken aan van de gevangenen.

Dat blijkt uit een uitzending van het radioprogramma Argos dat vandaag wordt uitgezonden. Een Nederlandse majoor heeft melding gemaakt van het incident. Een samenvatting daarvan is naar de minister van Defensie gestuurd. Daarin wordt gesproken over een „mogelijke schending” van het humanitair oorlogsrecht.

Uit de stukken die Argos in bezit heeft, en deze krant heeft ingezien, blijkt ook dat dit wel is gemeld aan onder andere de Verenigde Naties en de Afghaanse regering. Kamerleden van PvdA, D66, SP en GroenLinks vinden dat ze kort na het incident op de hoogte hadden moeten worden gesteld.

Argos heeft aanwijzigingen dat de executie is uitgevoerd onder toeziend oog van de NDS, de Afghaanse inlichtingendienst waarmee de Nederlandse militairen samenwerken. Ook nu werken Nederlandse militairen samen met de NDS in Uruzgan, zoals bij het overdragen van gevangenen.

Dat het incident niet in 2002 aan de Kamer is gemeld, komt volgens een woordvoerder van Defensie omdat Nederlandse militairen er niet direct bij betrokken waren. „Destijds is de afweging gemaakt dat het hier ging om een Afghaanse zaak.” Defensie benadrukt dat het incident is doorgegeven aan de Afghaanse autoriteiten. Het ministerie zegt ook dat ook dat er rond 2002 naar de Kamer melding is gemaakt van schending van mensenrechten in Afghanistan.

De Nederlandse militaire aanwezigheid in Afghanistan is de laatste weken onderwerp van politiek debat. Eerder deze week hield minister Verhagen (Buitenlandse Zaken, CDA), in de Tweede Kamer, enkele minuten nadat premier Balkenende in de kwestie Afghanistan tot een radiostilte had gemaand, een pleidooi voor hernieuwde Nederlandse militaire betrokkenheid bij het land. Minister-president Balkenende voelt zich daardoor niet gebruuskeerd, zei hij gisteren op zijn wekelijkse persconferentie. Volgens hem had Verhagen slechts een toelichting gegeven op eerdere uitlatingen.