Italianen demonstreren voor de vrijheid van meningsuiting

De organisatoren van de mars voor persvrijheid, vandaag in Rome, menen dat premier Berlusconi te ver gaat met zijn greep op de media. ‘Hij is de laatste tijd agressiever geworden.’

De demonstratie die vandaag verwacht wordt voor de vrijheid van meningsuiting in zijn land, noemt de Italiaanse premier Silvio Berlusconi ,,een absolute farce’’. „In Italië is sprake van totale persvrijheid, zoals die nergens anders bestaat.”

Toch trekken vandaag naar verwachting tienduizenden Italianen naar Piazza di Popolo in Rome om te protesteren tegen „het muilkorven van de pers’’. Voorop loopt dan Roberto Natale, voorzitter van de Italiaanse journalistenvakbond FNSI, die de manifestatie heeft georganiseerd. In reactie op Berlusconi zegt Natale: ,,Als de premier over informatievoorziening praat, vindt hij het wel vaker moeilijk om niet te beledigen.’’

Toch blijft de vraag waarom nu een demonstratie, wat is er veranderd? Als mediaondernemer controleert Silvio Berlusconi al vele jaren het medialandschap.

Natale: „De maat is vol. De laatste maanden zijn journalisten, kranten en televisieprogramma’s te vaak aangevallen. Berlusconi is veel agressiever geworden.’’

Natale weet niet of het komt doordat Berlusconi zich zwakker voelt, of dat hij onder druk staat, omdat hij de economische problemen in het land niet onder controle krijgt. „Berlusconi denkt de slechte economische situatie te kunnen controleren door de televisie te controleren. 70 procent van de Italianen vormt zich een politieke mening via de tv-journaals.”

De gevolgen zijn elke dag merkbaar. „Toen TG1, het belangrijkste journaal van de Rai, laatst sprak over arbeiders die hun baan dreigen te verliezen, zei Berlusconi dat dit een aanval op zijn regering was.” Ook via wetgeving probeert de politiek de journalistiek te controleren. Zo ligt er een wetsvoorstel klaar dat het journalisten verbiedt justitiële telefoontaps te publiceren. „Als deze wet wordt aangenomen kunnen grote zaken als de miljardenzwendel van melkmultinational Parmalat niet meer tijdig naar buiten komen. „

Een ander probleem voor de journalistiek is dat politici en zakenlieden steeds vaker miljoenen schadevergoedingen eisen. „Dat heeft een intimiderend effect. Het leidt tot zelfcensuur.’’

Ook Berlusconi heeft een miljoen euro van de krant la Repubblica en twee miljoen van L’Unità geëist, vanwege ,,de roddeljournalistiek’’ over de dansmeisjes en prostituees die de premier in zijn villa’s hebben bezocht. Volgens Natale zijn de verhalen over Berlusconi’s privéleven echter uiterst relevant. ,,Die aandacht ontstond pas na betrouwbare berichten dat Berlusconi’s partij dansmeisjes op de kandidatenlijst voor de Europese verkiezingen aan het plaatsen was. Berlusconi’s vrouw Veronica bevestigde dit en sprak van een ‘enorme rotzooi’ in de politiek. Ze vroeg een scheiding aan, omdat haar man ‘minderjarigen frequenteert’ en ‘ziek’ is.

Kranten berichtten over de feestjes. Maar TG1, het belangrijkste tv-journaal van de Rai, bracht het nieuws over prostituee Patrizia D’Addario die bij Berlusconi zou hebben geslapen pas dagen later. ,,Dit had alles te maken met het benoemingsbeleid van Berlusconi die net zijn vertrouweling Augusto Minzolini had aangesteld als directeur van dat journaal.’’

Berlusconi verving deze zomer ook de hoofdredacteur van Il Giornale. Natale: ,,Volgens de vertrekkend hoofdredacteur moet de nieuwe man graven naar compromitterende feiten in het leven van de hoofdredacteuren van de kranten die de premier bekritiseren.’’

Het eerste slachtoffer werd Dino Boffo, hoofdredacteur van L’Avvenire, de krant van de bisschoppenconferentie die Berlusconi aansprak op de voorbeeldfunctie die hij als premier heeft. Il Giornale diepte een oud dossier op waaruit blijkt dat Boffo homoseksueel is en in het verleden is vervolgd voor het lastigvallen van een vrouw. Boffo werd ontslagen. De hoofdredacteur van la Repubblica, de krant die Berlusconi zeer kritisch volgt, is door il Giornale uitgemaakt voor belastingontduiker.

Natale: ,,Begrijp me goed. De polemiek mag hard zijn, maar het probleem is het belangenconflict van de premier. Hij gebruikt zijn enorme invloed steeds meer om zijn vijanden te intimideren.’’

Il Giornale is vorig weekend ook een campagne begonnen tegen het betalen van kijk- en luistergeld aan de publieke omroep Rai, omdat die programma’s brengt die de premier beledigen. Ook heeft Berlusconi adverteerders opgeroepen niet meer te adverteren in kranten waarin ,,slopers en catastrofeprofeten’’ negatief over hem berichten.

In 2002 sprak Berlusconi een veto uit over bekende tv-persoonlijkheden. Enkele maanden later waren ze van de tv-schermen verdwenen. Natale vreest dat dit ook nu weer gaat gebeuren. ,,Twee weken geleden waarschuwde de premier in het programma Porta a Porta opnieuw Michele Santoro, Milena Gabanelli van het onderzoeksjournalistiekprogramma Report, en Giovanni Floris van de politieke talkshow Ballarò. Het is zijn nieuwe lijst met slechteriken.’’

,,De premier heeft een journalistiek in gedachte zonder vragen’’, concludeert Natale. ,,Hij maakte er een paar weken een grap over, maar hij meent het. Tegen sportjournalisten in Milanello, het trainingscomplex van AC Milan, zei hij: ‘Jullie zijn goed, jullie stellen geen vragen, jullie zijn niet als de politieke journalisten.’ Een goede journalist, zo vindt Berlusconi, geeft voorzetten die de premier dan kan inkoppen. Dat is Silvio’s ideaal.’’

Opinie & Debat: pagina 5, opiniestuk Roberto Saviano