Gang út, nesso

In het aardige interview over het nieuwe Oudnederlandse woordenboek on line wordt kwena als voorbeeld gegeven van een woord dat na de Oudnederlandse periode compleet uit het Nederlands verdwenen zou zijn. In het Middelnederlands zou het al niet meer voorkomen. Dat is onjuist: het komt in het Middelnederlands nog volop voor als quene met de betekenis oudere vrouw of oud wijf. Vergelijk bijvoorbeeld de passage uit Van den vos Reynaerde waarin Bruun de beer belaagd wordt door een menigte. Daaronder bevindt zich ook menige `quene die van ouden cume eenen tant hadde behouden` (oud wijf dat door de ouderdom nauwelijks nog een tand had). De ongunstige betekenis `oud wijf` laat zien dat een woord met een neutrale betekenis zoals kwena (getrouwde vrouw) niet alleen aanzienlijk kan upgraden zoals in het verwante Engelse woord queen, maar dat het ook een ongunstige betekenisontwikkeling kan doormaken. In het huidige Nederlands komt het woord inderdaad niet meer voor, maar volgens het Woordenboek der Nederlandsche Taal (WNT), werd kween begin twintigste eeuw nog in dialecten van Overijssel en Gelderland aangetroffen.

Wetenschapsbijlage 26-09-09