'De grondslag van alle deugden is nederigheid'

Sinds 2007 heeft het politiekorps een nieuwe slogan: Waakzaam en Dienstbaar. Inmiddels ben ik erachter wat daarmee bedoeld wordt: ze waken ervoor dienstbaar te zijn.

Uit onderzoek van dit weekblad bleek vorige week dat heel veel Nederlanders zich ‘gepakt’ voelen door hun overheid – en ik begrijp dat eerlijk gezegd wel. Natuurlijk, een groot deel is door de media aangewakkerde onderbuik: lees je net dat mensenhandelaar Saban B. op ‘humanitaire gronden’ op vakantie mag naar Turkije, krijg je zélf een boete omdat je fietslicht het niet doet – zo gaat dat. Maar toch: het overkomt me iets te vaak de laatste tijd.

Voorbeeld. Ik ga bijna dagelijks op mijn scooter naar het Centraal Station in Amsterdam. Eenmaal aangekomen probeer ik te parkeren in het speciale vak dat, volgens het bordje, gereserveerd is voor brommers en bakfietsen. Tevergeefs, want die vakken staan altijd volgepropt met gewone fietsen. Ik besloot onlangs mijn beklag te doen bij oom Agent: of daar niet eens op gelet kan worden. De blik die ik toen kreeg, deed vermoeden dat ik doorzichtig was. „Daar gaan wij niet over, meneer.” En wat denk je? Twee uur later had ik een sticker op mijn zadel met de waarschuwing dat ik verkeerd stond geparkeerd. Of ik in de daartoe aangewezen vakken wilde blijven.

’t Is dat ik geen klompen draag.

Nu gaat het mij niet om mijn eigen verongelijk, maar om de sneer die je krijgt als je gewoon netjes iets vraagt. De brutalen hebben de halve wereld. Ik zie het regelmatig: de meest agressieve zwartrijders zijn de trein niet uit te branden omdat de conducteur daartoe officieel niet ‘bevoegd’ is, terwijl de welwillende reiziger die per ongeluk zijn kaartje is verloren al een acceptgirokaart in de bus heeft voor hij zijn eindbestemming heeft bereikt. De bureaucratie lijkt soms aan de verkeerde kant van het recht te staan.

Maar het is ook een kwestie van instelling. De wijsgeer Confucius zei ooit dat „nederigheid de grondslag is van alle deugden”, maar die Chinese wijsheid heeft in het antiautoritaire Nederland nooit echt wortel geschoten. Nederigheid, dienstbaarheid en service smaken ons toch net te veel naar onderdanigheid. Hier geldt eerder de filosofie van Gamma: doe het zelf. De reclame spiegelt ons voor dat wij in een dienstensamenleving leven, waar de klant ‘koning’ is en de overheid graag met de burger ‘meedenkt’. Maar in praktijk blijken dat typisch Hollandse diensten te zijn.

Lippendiensten.