Vocale acrobaat

cd JAZZ

Kurt Elling: Dedicated to You * * *

In zijn ruime, oude mannenpak en zijn gladde achterovergekamde haren ziet hij eruit als een wat duffe dandy. Grapjes en gimmicks als het imiteren van instrumenten in zijn concert doen wat geforceerd aan. De zang van de funny jazzbird Kurt Elling is en blijft echter onnavolgbaar.

Hoewel er met jazzvocalisten als Jon Hendricks, Mark Murphy en later Kevin Mahogany elke generatie wel iemand opstond die de ontwikkeling van de jazz-zang verder bracht, zijn de kerels wereldwijd altijd overschaduwd door zangeressen. Al zou je misschien anders denken nu jonge crooners met bigbands volop hitjes scoren. De bariton Kurt Elling (1967) uit Chicago is echter van een ander kaliber. Zijn jazz-zang is kunst. Met zijn buigzame stem, een ontspannen klinkende bariton, kan hij alle octaven langs.

Met zijn elegante manier van zingen, afgekeken van eerdergenoemde zangers, werkte Kurt Elling zich op tot de eredivisie jazzvocalisten van nu. Hij brengt een wat intellectueel soort jazz, door bijvoorbeeld solo’s van John Coltrane en Dexter Gordon van op poëzie en literatuur geïnspireerde teksten te voorzien (vocalese). Daarnaast geeft hij een nieuwe dimensie aan het woordeloos improviseren (scatten). En hij improviseert teksten op ter plekke bedachte melodieën, het zelf bedachte: ‘ranting’.

Op het live-album Dedicated to you, opgenomen in New York’s Jazz at Lincoln Center, wijkt Elling af van eerdere albums: hij interpreteert jazzklassiekers. Hoe ‘gewoontjes’ voor iemand die op erudiete en creatieve wijze oeroude gedichten op muziek zet. Echter, in het jaar dat Coltrane tachtig zou zijn geworden (2006) ontstonden tal van speciale projecten in jazzland. En Elling had succes met zijn hommage aan Johnny Hartman, een zanger met een donkerbruine stem die vooral bekend werd door het bijzondere studioalbum dat hij in ’63 voor het label Impuls! met saxofonist John Coltrane maakte. Op John Coltrane and Johnny Hartman stond onder meer een prachtige versie van Billy Strayhorn’s Lush Life en Irving Berlin’s They Say It’s Wonderful.

Wat opvalt is hoe makkelijk en losjes Kurt Elling deze nummers nu weer vertolkt. Elegant verbindt hij de woorden, gedragen door het spel van zijn jazzkwartet plus strijkers. Ellings vaste pianist Laurence Hobgood schreef de arrangementen voor het begeleidende Ethel strijkkwartet. Een andere overtuigende rol heeft tenorsaxofonist Ernie Watts. Johnny Hartman was destijds geen improvisator en wilde zich ook geen jazzvocalist noemen. Elling is juist niet vies van wat vocale acrobatiek. Met zijn geëngageerde poetrystijl voorziet hij vergeelde nummers van nieuw elan. Maar het is ook zijn soepele band die de cd de moeite waard maakt.