Kairo moet weer Parijs worden

Veel van de prachtige panden uit de koloniale tijd in het centrum van Kairo zijn in verval. Er wordt nu een poging gedaan ze op te knappen.

De gevel van het negentiende-eeuwse gebouw in het ooit zo statige centrum van de Egyptische hoofdstad is zwart van roet en schimmel. Het afvoerwater van de airco’s die de buitenkant van het pand ontsieren, lekt langs de muur. Achter grote verrotte houten deuren zit de bawaab – portier – in smerige hemdsjurk op een oude stoel. Zijn vrouw en kinderen wonen onder de trap.

Een gammele houten liftcabine brengt de bezoeker naar de derde verdieping. In de donkere gangen hangen koperen naamborden van advocaten, artsen en tandheelkundigen. Het is de normaalste zaak van de wereld dat een notabele zijn cliënt eerst door deze puinhoop laat gaan.

Wat ooit doorging voor het Parijs van het Midden-Oosten, is nu een lawaaiige, overbevolkte heksenketel waar het verkeer zich tussen monumentale maar afgeleefde panden wringt. De meeste gebouwen die herinneren aan betere tijden zijn hopeloos verwaarloosd.

Het portaal van het klassieke kantoorpand aan de overkant daarentegen is schoon, de entree blinkt, het marmer is geboend en de Franse lift is gepoetst. Karim al-Shafei, directeur en oprichter van Al-Ismailia for Real Estate Investments, onvangt in een grote zachtgroene kamer. „Die moet net zo mooi worden als de onze”, zegt hij, wijzend uit het raam naar het tegenover gelegen gebouw. Hij heeft een spraakmakend plan gelanceerd om Kairo’s oude centrum in ere te herstellen. „Het doel is glorie terug te brengen naar deze stad van wereldfaam.”

Makkelijk zal dat niet worden. Het eerste obstakel is er al: publiek wantrouwen. „Iedereen roept in Egypte dat het vroeger zoveel beter was, maar wanneer je de handschoen oppakt, schreeuwen diezelfde mensen onmiddellijk moord en brand.” Dat een investeerder er zelf ook rijker van wil worden, is in de publieke opinie meteen reden voor diskwalificatie, aldus Al-Shafei.

De lokale media hebben er geen goed woord voor over. Volgens de een is het een zionistisch complot om Egyptisch erfgoed in joodse handen te brengen. Een ander waarschuwt dat alles met de grond gelijk wordt gemaakt om hoge torenflats te bouwen. „In een praatprogramma werd zelfs gesuggereerd dat we de huurders van het balkon gaan gooien om het voor yuppies beschikbaar te maken”, zegt Al-Shafei lachend.

Het verval van koloniaal Kairo is het gevolg van een huurwet uit de tijd dat Egypte het koloniale juk van zich afwierp. Trouw aan het socialistische gedachtegoed introduceerde ’s lands eerste president, Gamal Abdel Nasser, een radicale vorm van huurbescherming: tarieven mochten niet worden verhoogd en het huurcontract was overerfbaar tot de derde generatie. Nu, veertig jaar later, brengen reusachtige appartementen in ooit prachtige panden slechts een schamele euro per maand op. Geen wonder dat de eigenaren even lang geen onderhoud hebben gepleegd.

„Huurders zitten nagenoeg gratis in een woning en dan nog hebben sommigen een huurachterstand”, zegt Al-Shafei. „Ondertussen weigeren ze een steentje bij te dragen aan het onderhoud. Riolering en elektriciteit functioneren nauwelijks nog, het is in veel gevallen gewoon levensgevaarlijk.”

Al-Shafei probeert die patstelling te doorbreken door panden op te kopen en huurders uit te kopen. „Als wij de huurders 5.000 tot 15.000 euro aanbieden, zijn de meeste wel bereid te vertrekken”, zegt hij. „De gebouwen zijn zo uitgewoond dat ze het er toch niet langer uithouden.”

Tien jaar geleden is de huurprijs vrijgegeven voor alle nieuwe contracten. „Het is dus zaak dat we oude huurders vervangen door nieuwe”, aldus Al-Shafei. „De lege appartementen knappen we op en bieden we tegen een marktconforme prijs aan.”

Hij rekent het even voor: „Een oud huurcontract in het centrum levert gemiddeld 0,007 eurocent per vierkante meter op. Bij een nieuw huurcontract bedraagt dat 4,5 euro per vierkante meter Dat is al een vermenigvuldiging van 650. Wanneer we het hele pand gaan renoveren wordt het nog eens 5 keer zoveel!”

Dus toch alleen voor yuppen? „Zo hard zal het niet lopen”, sust Al-Shafei. Zelfs als een pand vernieuwd is, blijven de geluidsoverlast, de luchtverontreiniging en het verkeersinfarct op straat. „Heus, het zijn alleen de mensen met een hart voor Kairo die geïnteresseerd zullen zijn.”

Tot dusver heeft Al-Ismailia twintig panden gekocht met geld van Egyptische en Saoedische investeerders. „We moeten een kritische massa bereiken om een merkbaar verschil te kunnen maken”, aldus Al-Shafei. „Maar we willen geen toeristenattractie worden. De autoreparatiezaak op de begane grond van een majestueus gebouw moet weg, maar de ranzige theehuizen mogen blijven. Het zal typisch Egyptisch blijven: rommelig, lawaaiig en bruisend.”