Het waren geen klanten, maar hackers, aldus DSB

En weer is er onrust rond DSB Bank. Een oproep van Pieter Lakeman gisteren op tv gaaf veel klanten het laatste zetje. En toen ging de site plat. De bank begon een tegenoffensief.

Bij de ingang van het hoofdkantoor in Wognum staat een bord. „Welkom bij DSB Bank.” Maar de schuifdeur gaat niet open. Het is vijf uur, gistermiddag. Uit de twee gebouwen naast het hoofdgebouw zijn even daarvoor rijen mensen gekomen. Ze verzamelen zich in de vergaderzaal van het hoofdgebouw. Directeur Dirk Scheringa gaat zijn mensen toespreken. Waarover wil niemand zeggen.

Een half uur later is Scheringa klaar. Het meeste personeel vertrekt binnendoor naar de parkeergarage om wachtende journalisten te ontlopen. De mensen die door de voordeur het pand verlaten, willen weinig zeggen. Ja, het was een mooie toespraak van Scheringa, zegt een medewerkster. Waarover het ging? „Dat het schaatsen binnenkort weer begint.”

Even daarvoor heeft DSB-woordvoerder Klaas Wilting voor de cameraploegen gezegd dat er niets aan de hand is bij de bank. Natuurlijk, het was wel een hectische dag. De dag begon met de oproep van specialist in bedrijfsfraude Pieter Lakeman, voorzitter van de Stichting Hypotheekleed, om massaal geld weg te halen bij de DSB Bank. Een paar uur daarna doet de website van de bank het plotseling niet meer. Klanten kunnen niet meer bij hun geld.

Maar dat komt niet doordat iedereen zijn geld aan het weghalen was, benadrukte Wilting gisteren. Eerst was de verklaring dat er sprake was van technisch onderhoud. Maar kort daarna kwam de DSB Bank met de echte oorzaak. Hackers hebben de zaak platgelegd, verklaarde Wilting. „We hebben twaalf IP-adressen achterhaald die daarvoor verantwoordelijk waren.” Hoe ze wisten dat die adressen hackers waren? „Ja, dat moet je mij niet vragen. Van techniek heb ik geen verstand.” Verder was er echt niets aan de hand, benadrukte de woordvoerder, zwaaiend met zijn arm. „Kijk eens. Er loopt hier helemaal niemand hard naar binnen om zijn geld op te halen.”

Toch was dat die ochtend wel gebeurd. Voordat de hackers de site platleggen hebben veel klanten wel geld weggehaald. Vanmorgen stelde Wilting dat het waarschijnlijk om 60 tot 70 miljoen euro gaat. Een flink bedrag voor de relatief kleine DSB Bank. De bank heeft iets minder dan 4,5 miljard euro aan spaargeld aangetrokken van klanten en ongeveer 1,5 miljard in kas. De uitstroom ging vanmorgen niet door, zei Wilting. „Het is rustig.”

Maar het is al maanden onrustig rond de bank. De instelling kreeg een boete van 120.000 euro in mei van de toezichthouder Autoriteit Financiële Markten (AFM) wegens het verstrekken van te hoge hypotheken. De nieuwe financieel directeur Frank de Grave vertrok al na twee maanden. Er was volgens de bank „een onvoldoende match in de persoonlijke verhoudingen binnen de raad van bestuur”. En de minister van Financiën Wouter Bos noemde de zeer hoge provisies op de koopsompolissen deze week in de Tweede Kamer „totaal idioot”.

Geen rust dus. De oproep van Lakeman lijkt veel klanten dan ook het laatste zetje te hebben gegeven. Lakeman gelooft overigens helemaal niets van het verhaal dat hackers de website van de bank plat hebben gelegd. Hij denkt dat de DSB zelf de stekker uit de website heeft getrokken. „Ik ben er voor 99 procent van overtuigd dat het verhaal over de hackers een leugen is. Ze hebben de site zelf stilgelegd omdat er anders in een dag tijd een 0,5 tot 1 miljard euro zou zijn weggehaald.”

Dat de situatie problematisch was blijkt wel uit de opmerkelijke verklaring van De Nederlandsche Bank. Die vond het gistermiddag nodig te benadrukken dat DSB voldoet aan de liquiditeitseisen. Met andere woorden: er was niet zo veel geld weggehaald dat de bank in geldnood kwam.

Dat de centrale bank direct zo’n verklaring afgeeft heeft veel te maken met de ontwikkelingen in de financiële sector het afgelopen jaar. Een jaar geleden haalden klanten massaal hun geld weg bij Fortis toen er onrust was ontstaan. Dat zorgde er toen mede voor dat de Belgisch-Nederlandse bank en verzekeraar werd genationaliseerd. Een mogelijk omvallen van de DSB Bank is momenteel niet aan de orde. Maar het voorbeeld van Fortis laat zien dat in het internettijdperk financiële instellingen snel in problemen kunnen raken. Met een paar muisklikken kunnen klanten hun geld weghalen bij hun bank.

Lakeman zei vanmorgen dat zijn oproep om geld weg te halen – en zo eigenlijk aan te sturen op het faillissement van DSB – de enige wijze is waarop hij denkt dat zijn klanten een schadevergoeding krijgen van DSB. „Ze staan nu niet open voor schadevergoedingen. Scheringa denkt alleen maar aan zichzelf. Als de bank failliet is hebben we te maken met de curator.”

Maar Jelle Hendrickx van de stichting DSB Ramp, die ook gedupeerden van de bank helpt, denkt juist dat een faillissement de gedupeerden schaadt. „We hebben de laatste tijd veel gesprekken met de bank. En bij veel gedupeerden wordt er nu iets geregeld. Aan extra onrust hebben we niks.”

DSB zette gisteravond een tegenoffensief in. Bestuurder Hans van Goor zei in het televisieprogramma NOVA dat de bank geen geldproblemen heeft. Hij zei „spijt” te hebben van fouten die er in het verleden bij de DSB Bank zijn gemaakt. Robin Linschoten, directeur risicobeheer bij DSB en voorheen commissaris bij de bank, zat kort daarna bij het televisieprogramma Pauw en Witteman. Hij noemde de actie van Lakeman onbezonnen en onrechtmatig. Linschoten stelde dat DSB fouten uit het verleden wil herstellen. Hij zei dat verkooptechnieken waarbij dure koopsompolissen werden gesleten nu niet meer voorkomen.

Maar volgens Lakeman is dat „een pertinente onwaarheid”. Hij zegt aanwijzingen te hebben dat er nog altijd koopsompolissen worden verkocht.