Fascinerend debuut

Regisseur Wim Verstappen Foto Vincent Mentzel Wim Verstappen FOTO: Vincent Mentzel Mentzel, Vincent

Dvd Film

Scorpio Verstappen Collectie, deel 1. €9,95 * * * * *

Afgelopen zaterdag werd op het Nederlands Film Festival de dvd-release van een van de beste Nederlandse speelfilms ooit opgeluisterd met een eerbetoon aan de vijf jaar geleden overleden regisseur Wim Verstappen door de Duitse cineast Volker Schlöndorff. Het debuut van Verstappen, De minder gelukkige terugkeer van Joszef Katús naar het land van Rembrandt (1966), was meteen een schot in de roos. Met deze onvervalste Nederlandse nouvelle vague-film schudde hij het gezapige vaderlandse filmklimaat flink op. Ondanks, of juist dankzij de rafelrandjes kan de film zich meten met de ‘nieuwe golven’-films die in de jaren zestig overal gemaakt werden.

Verstappen ging met een stel frisse acteurs de straat op en filmde uit de losse pols wat zijn generatie bezighield. De film speelt zich af tussen 29 april en 5 mei 1966 en volgt een Hongaarse immigrant die terugkeert naar Amsterdam en onder meer terechtkomt in provomanifestaties. Met een vrije camera volgen we Katús in zijn zwerftochten door de stad en zijn ontmoetingen met vrouwen, onder wie zijn ex (Shireen Strooker).

Hoofdrolspeler Rudolf Lucieer speelt een rol, maar komt soms in niet geënsceneerde situaties terecht, zoals een provobijeenkomst op het Leidseplein, waar demonstranten water drinken uit de fontein bij hotel Americain. Geheel tegen zijn intenties legde Verstappen zo onbewust de tijdgeest vast. Joszef Katús wordt zelfs onderwerp van een documentaire binnen de film: VPRO-regisseur Roelof Kiers stelt hem kritische vragen over zijn bijdrage aan Provo.

Ruim veertig jaar later transformeert een aan de Franse nouvelle vague schatplichtige fictiefilm – Verstappen zag het als Nederlandse variant op Jean-Luc Godards A bout de souffle (1960) – in een documentaire tijdmachine. Verstappens fascinerende debuut is eindelijk op dvd gezet, samen met zijn tweede film, het in bijzonder fraai zwart-wit gefilmde Liefdesbekentenissen (1967). Hierin is Ramses Shaffy een schrijver die twijfelt tussen twee vrouwen, Shireen Strooker en Kitty Courbois. De jonge Michael York lost zijn amoureuze problemen op.

De dvd bevat terugblikken van onder meer Courbois, Strooker en broer Harrie Verstappen, met helaas vaak ondermaats geluid. Als eerste deel in de Scorpio Verstappen Collectie is dit een veelbelovend begin van een eerbetoon aan een nu al bijna vergeten filmmaker. Meer dvd’s met door het Filmmuseum gerestaureerde Verstappen-films staan op stapel.