Burgerdoden na aanval F-16 Afghanistan

Bij een bombardement door een Nederlandse F-16 zijn woensdag burgers gedood in de Afghaanse provincie Helmand. Dat heeft commandant der strijdkrachten Van Uhm gisteren bekendgemaakt.

Het is nog onduidelijk hoeveel slachtoffers er precies zijn gevallen. Een tribale leider uit Helmand, de provincie waar de oorlog het hevigst is, zei tegen persbureaus dat het gaat om een boer, zijn vrouw en vier kinderen, en drie „gasten”. Een woordvoerder van de Britse troepen meldde de dood van twee vrouwen, zes kinderen en vier strijders.

Burgerdoden zijn de belangrijkste bron van frictie tussen de westerse troepen en de Afghaanse regering. Volgens cijfers van de Verenigde Naties zijn er in de eerste helft van dit jaar 1.013 burgers omgekomen bij de oorlog in Afghanistan, van wie 60 procent door opstandelingen en 30 procent door militairen. Nederlandse F-16’s voeren luchtaanvallen uit in het gehele zuiden, en zonodig ook in andere delen van het land. Het is onbekend of er eerder burgerdoden zijn gevallen bij Nederlandse bombardementen.

Twee F-16’s werden woensdag ingezet bij een „hevig gevecht” tussen Britse troepen en de Talibaan, aldus een woordvoerder van Defensie. Britse militairen op de grond wezen de piloten op een Afghaans huis van waaruit gevuurd werd. In overleg met de grondtroepen richtte een F-16 een precisiebom op het huis. „Achteraf bleek dat de Talibaan zich hadden verschanst tussen burgers”, aldus de woordvoerder. Van Uhm zei tegen het ANP: „Het is diep triest dat er mede door het optreden van de Talibaan slachtoffers zijn.”

Inmiddels heeft Defensie videobeelden van de F-16 bekeken en audio-opnamen van de piloot met de missieleiding onderzocht. „Onze conclusie is dat de piloot zich aan alle voorschriften heeft gehouden. Hij kon niet weten dat er ook burgers in dat huis zaten.” Ook de NAVO-missie ISAF en het Openbaar Ministerie zijn een onderzoek begonnen.

Kamerlid Harry van Bommel van de SP vindt dat Van Uhm „voorbarig” is geweest in zijn reactie. „Ik heb het ministerie gevraagd terughoudend te reageren totdat alle feiten bekend zijn. Op welke grond is luchtsteun gevraagd? Dat weten we niet. Nu lijkt het alsof Defensie snel zijn eigen straatje wil schoonvegen.”

De Amerikaanse commandant van ISAF, Stanley McChrystal, heeft na zijn aantreden deze zomer een nieuwe ‘tactische richtlijn’ uitgevaardigd waarin het gebruik van luchtaanvallen sterk beperkt wordt. Hij ziet dit als de belangrijkste vereiste om de steun van de Afghanen te winnen. Er mag nu niet gebombardeerd worden als er een risico op burgerslachtoffers is. Uitzondering is als troepen in levensgevaar zijn.

Achtergronden over de missie op nrc.nl/uruzgan