Wat moet ik hier nog?

De Iraanse middenklasse verlaat massaal het land sinds de verkiezingsuitslag in juni.

Ze zien geen toekomst meer voor zichzelf in een land dat stalinistische trekken krijgt.

Sinds de chaotische nasleep van de Iraanse presidentsverkiezingen wil Mehdi, een kunstenaar, de deur niet meer uit. Of het nu zijn conservatieve bovenburen zijn, of de man in het postkantoor die zo lovend over president Mahmoud Ahmadinejad sprak, als hij hen ziet gaat zijn bloed koken. De televisie, met alle staatspropaganda, zet hij niet meer aan, kranten leest hij niet meer.

Mehdi (34) zegt dat zijn land niet meer hetzelfde is sinds massaprotest tegen de herverkiezing van president Ahmadinejad heeft geleid tot stalinistische rechtszaken, waarin de staat zijn eigen waarheden creëert. Iedereen die er andere ideeën op nahoudt is verdacht, zegt Mehdi. „Ik ga weg, er is geen toekomst voor mij in Iran.”

Hij is niet de enige die wil vertrekken nu de sfeer in het land steeds harder wordt. Diverse analisten spreken al van een emigratiegolf. Vooral veel middenklasse-families in de miljoenenstad Teheran hebben hun koffers gepakt en vluchten geboekt. De verkiezingsuitslag is de belangrijkste reden. „Ik kan niet nog vier jaar wachten op verandering”, zegt Medhi. „Ik wacht al dertig jaar sinds de revolutie van 1979. De herverkiezing van Ahmadinejad was de druppel.”

Mehdi maakt deel uit van een groep van honderden journalisten, academici en activisten die de afgelopen maanden zijn vertrokken. Deze leden van de culturele elite hebben vaak contacten en mogelijkheden om zich in de Verenigde Staten of Europa te vestigen. Dit betekent dat veel spraakmakende medestanders van de oppositie nu in het buitenland zitten. De perswoordvoerder van oppositiekandidaat Mir Hussein Mousavi verblijft momenteel in Londen, Nobelprijswinnares Shirin Ebadi, Irans meest vooraanstaande mensenrechtenactivist, is in de VS neergestreken.

De grootste groep vertrekkers vormen kinderen uit middenklassegezinnen in Teheran. Deze hoog opgeleide twintigers zijn vaak verstoken van mogelijkheden om permanente verblijfsvergunningen in het Westen te bemachtigen, en vertrekken naar exotischer oorden zoals Turkije, maar ook Maleisië en zelfs Gambia. „Volgens de Iraanse ambassade hier in Kuala Lumpur is het aantal Iraniërs dat een verblijfsvergunning heeft in Maleisië, de afgelopen drie maanden verdubbeld naar 200.000 mensen”, zegt Behnoush Aria, een tussenpersoon voor Iraniërs die zich in Maleisië willen vestigen.

Volgens Mashallah Shamsolvaezin, vroeger een hervormingsgezinde journalist en nu een analist, is de uittocht gigantisch. „Binnen korte tijd zal het aantal Iraniërs in het buitenland, momenteel bijna vijf miljoen, vrijwel zeker verdubbelen”, zegt hij. Er is altijd al veel emigratie uit de islamitische republiek geweest, zegt hij. Vroeger waren veel familieleden tegen vertrek naar het buitenland. „Maar de middenklasse is zo teleurgesteld in de verkiezingsuitslag dat ze geen toekomst meer voor hun kinderen in Iran zien. Alles wordt aan de kant gezet zodat hun kinderen kunnen vertrekken.”

Zohreh vertrok vorige maand met haar zoon naar Londen. Al jaren geleden had de familie een Canadees paspoort weten te bemachtigen, zodat ze zich nu vrijwel overal ter wereld kan vestigen. „Hier ben ik vrij, er is niemand die me in de gaten houdt”, zegt ze. Het kost ze al hun spaargeld, maar dat maakt niet uit. „We weigeren ons leven verder te verpesten in Iran.”

Kunstenaar Mehdi zit met zijn hoofd in zijn handen aan de keukentafel. Zijn vrouw, een activist, en hun zesjarig dochtertje zijn op familiebezoek in Zweden en hebben besloten om er te blijven. Mehdi gaat nu elke dag naar de Zweedse ambassade voor een visumaanvraag. „Misschien dat het nog maanden duurt voordat ik hen weer zie, maar dat is een klein offer voor een betere toekomst.”

„De migratie heeft niets te maken met de verkiezingen, dat is propaganda”, weerlegt Mohammed Shahbazi, een pro-regeringsactivist die vaak demonstraties tegen het Westen organiseert. „Veel van de mensen die nu vertrekken, werden vanuit het buitenland gesteund om Iran instabiel te maken. Die gaan nu op de vlucht.”

Voor Mehdi is het dit soort uitspraken dat zijn leven ondraaglijk maakt in Iran. „Overal worden we gebombardeerd met hun waarheden. Andersdenkenden zijn verdacht”, zegt hij. „Iran is een dictatuur geworden. Ik wil hier niet meer leven.”