Villepin steelt de show in rechtszaal

Dominique de Villepin speelt de politieke kaart in het Clearstream-proces. Hij kan uitgroeien tot een held voor Fransen die president Sarkozy te agressief vinden.

Het is Villepindag in het paleis van Justitie in Parijs. Tientallen bezoekers staan in de immense marmeren hal voor de deftige ‘première chambre’ van de rechtbank achter dranghekken te wachten op een glimp van de laatste ex-premier van Frankrijk (2005 tot 2007). Sommigen gaan het urenlang volhouden.

Maar hij zal komen. Dominique de Villepin laat zich zien op elke van de drie zittingsdagen per week in het proces dat vorige week begon en nog tot 23 oktober duurt. Hij is verdachte, de aanklacht luidt „medeplichtigheid aan smadelijke aantijgingen”. Hij riskeert vijf jaar celstraf en 375.000 euro boete.

Het gaat om een affaire met tal van intriges en lagen, die een recensent van politieke spionagethrillers al snel nodeloos ingewikkeld zou noemen. Villepin wordt verdacht van betrokkenheid bij het organiseren van valse beschuldigingen aan het adres van prominente politici, zakenlieden en anderen, onder wie niet de huidige Franse president, Nicolas Sarkozy, huidig IMF-directeur Dominique Strauss-Kahn, de liberale ex-politicus Alain Madelin, ex-redactiechef van Le Monde Edwy Plenel en ex-topbestuurder van EADS Alain Gomez. Zij zijn als civiele partij in de rechtszaal vertegenwoordigd.

De zaak wordt de affaire-Clearstream genoemd, omdat de namen van de slachtoffers in 2004 waren geïntroduceerd op een eerst gestolen en daarna vervalste rekeningenlijst van de Luxemburgse bank Clearstream. Die lijst werd doorgespeeld aan een onderzoeksrechter die op zoek was naar bewijzen van corruptie en omkoping rond de levering van fregatten aan Taiwan. Een topspion van het ministerie van Defensie volgde de zaak op de voet, generaal Rondot.

Maar vandaag is het de dag van Villepin. Als hij aan het begin van de middag aankomt, voor de muur van camera’s en geluidshengels, blijkt Villepin „blij”. Hij wil zijn „bijdrage leveren aan het ophelderen van de waarheid, die in deze affaire te lang verduisterd is”.

In de rechtszaal heeft hij maar een paar zinnen nodig om te onderstrepen dat het proces een politieke dimensie heeft. Ja, hij heeft een keer, in januari 2004, een ‘discrete’ bijeenkomst gewijd aan mogelijke witwaspraktijken van prominente politici en zakenlieden. Hij was toen minister van Buitenlandse Zaken. Nee, de naam van zijn rivaal en collega-minister Sarkozy, intussen president, is daar bij helemaal niet gevallen. En nee, president Jacques Chirac heeft Villepin niet één instructie gegeven in deze kwestie.

De afgelopen dagen ging veel aandacht uit naar de verdachten tegen wie het meeste bewijs bestaat. Een van hen is de voormalige nummer twee van het Europese vliegtuigbouwconcern EADS, Jean-Louis Gergorin, een specialist in economische inlichtingen. Hij was jarenlang een vertrouweling van Villepin, en heeft bekend de valse beschuldigingen te hebben doorgespeeld aan een onderzoeksrechter. Gergorin zegt in opdracht van Villepin te hebben gehandeld.

De ex-premier bleef gisteren bij zijn versie: als er sprake is van manipulatie, dan is hij het slachtoffer, niet de schuldige. Hij ontkent talrijke ontmoetingen met Gergorin, ook al zegt deze dat hij regelmatig heimelijk naar het ministerie van Villepin werd gebracht voor overleg.

Villepin speelt met de politieke inzet van het proces. Als hij wordt veroordeeld, worden de vermoedens bevestigd van president Sarkozy, dat zijn rivalen in het eigen politieke kamp alles hebben gedaan om zijn opkomst te dwarsbomen.

Sarkozy zelf lijkt daar al van overtuigd. Vorige week toonde hij zich, rechtstreeks in het acht-uurjournaal, al tevreden dat de „schuldigen” nu voor de rechter staan.

Het leverde Sarkozy deze week een formele aanklacht op van de advocaten van Villepin. Zij verwijten de president, nota bene grondwettelijk hoeder van de onafhankelijkheid van de rechtspraak, een schending van het principe dat een verdachte pas schuldig is als een rechter dat besluit. De aanklacht staat voorlopig in de ijskast: zolang hij president is, kan Sarkozy niet voor de rechter ter verantwoording worden geroepen.

Maar verliezen kan de president wel: als Villepin onschuldig wordt verklaard, kan hij zomaar uitgroeien tot een held voor Fransen die Sarkozy te agressief vinden, te fel, te autoritair. Villepin speelt het spel met een melange van zelfvertrouwen en verongelijktheid. Vorige week, bij het begin van het proces, baarde hij opzien met een verklaring vlak voor het betreden van de rechtszaal, omgeven door zijn gezin. „Dat ik hier sta”, zei hij, „komt door de verbetenheid van één man: Nicolas Sarkozy”.

Gisteren werd duidelijk dat behalve Sarkozy ook Gergorin een probleem voor Villepin is. Maandag gaat het proces verder met generaal Rondot, in wiens dagboeken tal van belastende passages voor Villepin staan.