Nederland in de fout bij afwijzing project Servatius

De voorwaarde die Nederland verbindt aan projecten van woningcorporaties in het buitenland zijn in strijd met het Europese recht.

Dat heeft het Hof van Justitie van de Europese Unie vanmorgen bepaald in een hoog opgelopen conflict over een project van de Limburgse woningstichting Sint Servatius in het Belgische Luik.

Nederland stelt als voorwaarde dat corporaties alleen grensoverschrijdende activiteiten mogen ontplooien als zij daarvoor ‘voorafgaande toestemming’ van de regering hebben gekregen. Servatius lapte die eis aan zijn laars en bouwde zonder fiat van Den Haag toch een groot project met huur- en koopwoningen, kantoren, winkels en parkeerplaatsen in Luik.

Via de rechtbank Maastricht en de Raad van State belandde de ruzie die daarover ontbrandde twee jaar geleden bij het EU-hof. Met als principiële vraag: mag een met geld van de nationale overheid gefinancierde woningcorporatie op eigen houtje de grens over, of moet zij daarvoor ‘voorafgaande toestemming’ hebben gekregen?

Het Hof bepaalde vanmorgen dat de eis van voorafgaande toestemming in strijd is met het vrije verkeer van kapitaal, een van de pijlers onder de EU. Het Hof erkent dat nationale belangen van volkshuisvesting een beperking van deze vrijheid voor woningcorporaties kunnen rechtvaardigen. Maar zo’n beperking moet dan wel gebaseerd zijn op „objectieve criteria, die niet-discriminerend en vooraf kenbaar zijn”.

Het geschil gaat nu terug naar Raad van State. Die moet beslissen of de regering bij haar weigering van toestemming voor ‘Luik’ aan deze criteria heeft voldaan. Maar het Hof wijst er alvast op dat de Nederlandse procedure nergens refereert aan „een bestuursrechtelijke tekst of enig ander specifiek en objectief criterium”.

De uitspraak is een opsteker voor Servatius (11.500 woningen), dat de afgelopen jaren mede door het Luikse project in grote financiële en bestuurlijke problemen is geraakt en begin deze week door minister Van der Laan (Wonen, Wijken, Integratie; PvdA) onder curatele werd gesteld. De minister schreef over deze ingreep aan de Tweede Kamer dat Servatius heeft toegezegd „mee te willen werken en het conflict te willen beëindigen door het bezit in Luik af te stoten zodra de marktomstandigheden dat toelaten”.

Arrest Servatius vianrc.nl/economie