Na een gouden verleden is de apotheek ziek

Apothekers maakten jarenlang forse winsten. Dat doet ze nu de das om. Hun inkomsten zijn beknot, maar „nu zijn we door de bodem gezakt”.

Naar schatting 20 procent van de ruim 1.900 Nederlandse apotheken lijdt verlies. Dat zegt de apothekersorganisatie Koninklijke Nederlandse Maatschappij ter Bevordering van de Pharmacie (KNMP). Onlangs vroegen zeven apotheken van de keten Medsen uitstel van betaling aan.

De problemen komen doordat zorgverzekeraars een beperkt aantal middelen vergoeden, zegt de KNMP. Dit preferentiebeleid was de laatste maatregel van de overheid om iets te doen aan de grote winsten van apothekers. Zij kregen van medicijnfabrikanten forse bonussen en inkoopkortingen, die zij deels in eigen zak staken. Dat is voorbij. „De prijzen van geneesmiddelen zijn door dit beleid fors gedaald, maar eveneens heeft het grote financiële consequenties gehad voor de apothekers”, zegt een KNMP-woordvoerder.

Apothekers hebben twee inkomstenbronnen: de marge op geneesmiddelen en de receptregelvergoeding – de vergoeding per recept. Door het preferentiebeleid zijn de grote inkoopvoordelen van apotheken grotendeels verdwenen. En de receptregelvergoeding is niet wezenlijk verhoogd. Apothekers houden dus minder over. Sommigen moeten er zelfs op toeleggen, zegt de KNMP.

Het goudomrande verleden lijkt de apothekers nu op te breken. Het grote probleem is dat de goodwill die nieuwe apothekers betalen bij het overnemen van een praktijk, volgens cijfers van de KNMP twee jaar geleden nog 2 tot 3 miljoen euro bedroeg en nu verdampt is tot 0,5 tot 1 miljoen euro. Dat komt door de sterk afgenomen inkomsten van apothekers. Jonge apothekers hebben zich diep in de schulden gestoken om een apotheek over te nemen. De KNMP raamt de kosten van afschrijving en rente op de goodwill voor deze groep op 265.000 euro per jaar. Dat komt volgens de beroepsorganisatie nog eens bovenop het gemiddelde exploitatietekort van 38.000 euro per apotheek.

Financieel adviseur Ton van Hulst van de Napco (de Nederlandse Apothekers Coöperatie, belangenbehartiger van de vrije apothekers) deelt de zorgen. „Op dit moment zit zo’n 20 procent van onze leden in directe problemen. Maar van de apothekers die de laatste vijf jaar zijn begonnen, kan zelfs 80 tot 90 procent niet meer aan zijn oorspronkelijk overeengekomen financiële verplichtingen voldoen. De gemiddelde apotheek is niet meer rendabel.”

Vorig jaar concludeerde de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) dat apothekers ondanks het afromen van de inkoopkortingen nog te veel verdienden. Maar volgens Van Hulst van de Napco ging de NZa voorbij aan de „ingrijpende effecten van het preferentiebeleid” en „de kosten van vastgoedfinanciering en goodwill”.

„Gemiddeld genomen is de sector ziek”, zegt Van Hulst. „In het verleden hebben apothekers misschien te veel voordeel gehad, maar dat is in sneltreinvaart ingelopen. Nu zijn we zelfs door de bodem gezakt.”

Door de financiële problemen is ook de opvolging in de apothekersbranche stilgevallen, zegt Van der Arend. „Op dit moment wacht iedereen, omdat het onzeker is wat er gaat gebeuren.”

Met zijn stichting praat Van der Arend nu met banken, NZa en politiek over regelingen om jonge apothekers uit de brand te helpen. Maar vooral willen de apothekers een substantieel hogere receptregelvergoeding. Maar daar wil de NZa niet aan, bleek vandaag.