Hét moment dat je mee wilt nemen

Opera After Life van Michel van der Aa door De Nederlandse Opera en ASKO|Schönberg o.l.v. Otto Tausk. Muziek, libretto en regie: Michel van der Aa. Decor: Dries Verhoeven. Gezien: 29/9 Muziektheater, Amsterdam. Herh: 2/10 t/m 4/10. Inl: dno.nl. * * * *

Wat zou jíj kiezen? Het is de vraag die links en rechts klinkt bij het verlaten van de zaal na Michel van der Aa’s opera After Life (2006, revisie 2009). Teken dat de opera aanzet tot nadenken over de centrale vraag aan alle personages: welk moment uit je leven zou je tot in de eeuwigheid willen herbeleven, als je er slechts één mocht kiezen?

Tijdens het Holland Festival van 2006 beleefde After Life, gebaseerd op de gelijknamige film uit 1998 van de Japanse filmmaker Hirokazu Kore-Eda, een succesvolle wereldpremière in het Muziekgebouw aan ’t IJ. Nu, slechts drie jaar later, volgt de herneming in het Muziektheater, met dezelfde cast, en als decor dezelfde lopende band waarop prullaria als herinneringen voorbijtrekken: een vlieger, visnetjes, opa’s luie stoel.

Van der Aa greep de gelegenheid aan om het moment van zíjn leven alvast wat bij te vijlen: de opera werd grondig aangepast, zowel in details (extra muziek, een wat indringender orkestratie) als grote lijnen (twee personages, Killian en Mike Clark, verdwenen helemaal). Toch bleef de indruk die de opera als geheel maakt hetzelfde, tenminste, met een drie jaar oude herinnering als referentie.

Technisch is After Life nog altijd een indrukwekkend hoogstandje, met zangers die de videoprojecties in- en uitlopen, muziek die synchroon met de beelden verspringt, bevriest en versneld doorspoelt, en een – meer dan destijds in het Muziekgebouw – van alle kanten klinkende elektronische laag die de livemuziek vaak onnadrukkelijk schaduwt.

Dramatisch is het ondanks de vermindering van personages niet altijd even makkelijk je in te leven. Pas vrij laat bijvoorbeeld blijkt de eigenlijke hoofdpersoon Aiden te zijn, een ambtenaar in het voorportaal waar de pas gestorvenen die After Life bevolken hun herinnering kiezen. Althans, in Aidens rol (vertolkt door de voorbeeldige bariton Roderick Williams) zien we een dramatische metamorfose wanneer hij eindelijk zélf het moment beleeft dat hij mee wil nemen. Juist dat moment wordt in de regie dan weer wat verwaarloosd.

De andere zingende personages blijven aan de oppervlakte, al weten vooral bariton Richard Suart (ontroerend onderkoeld als de oude heer Walter) en de licht hese mezzo Margriet van Reisen (de opstandige Ilana) veel drama in hun rol te leggen. Erg veel ruimte is er daarnaast voor mooie, maar wat sentimentele video-interviews met een aantal ‘echte’ mensen over hun mooiste herinneringen.

De opvallendste conclusies zijn dat uiteindelijk bijna iedereen iets kan kiezen – zelfs de grijze kantoormuis – en dat het geluk meestal in iets schijnbaar onnozels schuilt. Misschien is dat geen revolutionair inzicht, maar in After Life wordt het wel op meesterlijke wijze verbeeld.