Heren, schiet toch op

Het geduld van Nederlandse topvrouwen is op. Zij willen meer collega’s van hun eigen geslacht naast of boven zich en vinden dat de wetgever daarvoor moet zorgen. Want zonder overheidsingrijpen zal het niet lukken, zeggen ruim tweehonderd topvrouwen in een manifest dat gisteren werd bezorgd bij regering, parlement en sociale partners.

Het Quota-Manifest bepleit wettelijke maatregelen die moeten bewerkstelligen dat in maximaal vijf jaar, uiterlijk in 2014, 40 procent van de commissariaten en toezichtsfuncties bij beursgenoteerde bedrijven, overheidsinstellingen en (semi-)publieke organisaties door vrouwen worden vervuld.

Het is begrijpelijk dat de vrouwen het zat zijn – „tijd en geduld zijn op”, schrijven ze in het manifest. Het aantal vrouwen in topfuncties blijft in Nederland steken op 6 procent, ruim onder het Europese gemiddelde, en zal volgens prognoses, zonder aanvullende maatregelen, in het jaar 2035 hooguit 12 procent bedragen. Dat schiet dus niet echt op.

Duidelijk is dat de vele leidinggevende mannen in het bedrijfsleven en bij de overheid wel veel warme woorden wijden aan de wenselijkheid van meer vrouwen aan de top, maar dat hun daden daar ver bij achterblijven. Het ‘old boys network’ dat opereert bij benoemingen en bij de verdeling van commissariaten en soortgelijke functies, is een moeilijk te doorbreken bastion.

Dat bolwerk handelt dan wel tegen het belang van bedrijven en organisaties in, want specifiek vrouwelijke kwaliteiten komen de bedrijfsvoering aan de top ten goede, zo hebben diverse onderzoeken uitgewezen.

Met meer vrouwen in de functie van commissaris en toezichthouder, waartoe het manifest oproept, zal ook het aantal topvrouwen in de bedrijven en instellingen zelf toenemen, is de redenering. Al getroffen of voorgenomen maatregelen om het aantal commissariaten en toezichtsfuncties per persoon en in tijd te maximeren, zijn dus al een goede stap, want het network van de old boys wordt dan vanzelf te klein.

De vraag is of wettelijk afgedwongen quota de volgende stap moet zijn. In het manifest wordt gewezen op het onloochenbare succes in Noorwegen waar een wettelijk quota van 40 procent, in combinatie met aanvullend beleid, effectief bleek. Er gaat overtuigingskracht vanuit. Bij het seminar ‘Vrouwen naar de top’ dat het blad NRC Focus onlangs organiseerde, waren de bijna tweehonderd aanwezige vrouwen aanvankelijk in grote meerderheid tegen quota. Nadat de Noorse consultant Elin Hurvenes de resultaten in haar land uit de doeken had gedaan, waren ze om.

Niettemin: zendingswerk is nog altijd te prefereren boven wettelijke dwang. Bijvoorbeeld bij de bedrijven waar de ondertekenaars van het Quota-Manifest werken of bij de politieke partijen waar sommigen van hen bij zijn aangesloten.

De Staat moet zich liever niet mengen in het personeelsbeleid van een onderneming. Maar, geduld is inderdaad eindig. Het is dus wel zaak dat mannen die over benoemingen gaan, nu eindelijk eens opschieten. Of plaatsmaken.