Haal TROS uit het publieke bestel, zo luidt het advies

‘De grootste familie van Nederland’ heeft een negatief advies gekregen over de uitzendvergunning.

De omroep maakt „onvoldoende duidelijk” dat het de Mediawet naleeft.

In juli dreigde de TROS al de uitzendlicensie te verliezen. Het kinderprogramma Bibaboerderij van de omroep was onderdeel van een marketingconcept van C1000 en dat verbiedt de Mediawet. (Beeld Tros en stock.xch ng. Beeldbewerking Fotodienst NRC)

De licentie van de TROS loopt gevaar. Het Commissariaat voor de Media (CvdM) heeft minister Plasterk (Media, PvdA) een negatief advies gegeven over de uitzendvergunning van ‘de grootste familie van Nederland’.

Niet eerder hing zo’n zware sanctie een grote publieke omroep boven het hoofd. De TROS is sinds dit jaar de grootste omroep van Nederland met 465.455 leden. Bij de organisatie werken 223 mensen. Vorig jaar produceerde de omroep 1.800 uur televisie. Volgens het jaarverslag haalde 30 programma’s meer dan één miljoen kijkers.

Reden voor het negatieve advies is dat de mediatoezichthouder vindt dat de TROS „onvoldoende duidelijk” maakt dat de omroep de regels van de Mediawet naleeft.

„De TROS is de dubieuze koploper van alle publieke omroepen als het gaat om het overtreden van de reclame- en sponsorregels en het verbod om dienstbaar te zijn aan de winst aan derden”, schrijft het Commissariaat. De toezichthouder vindt het „ronduit teleurstellend” dat de TROS in zijn beleidsplan voor de periode 2010-2015 schrijft „zich onomwonden en zonder voorbehoud te houden aan de Mediawet”. Hoe kan de omroepvereniging die de laatste jaren het meest is beboet, zegt de mediawaakhond, dit beweren?

Plasterk stuurde in juli een brief aan de Tweede Kamer waarin hij dreigde de uitzendlicentie in te trekken. Het kinderprogramma Bibaboerderij van de TROS was onderdeel van een marketingconcept van supermarktketen C1000 en dat verbiedt de Mediawet. De sanctieprocedure over deze zaak loopt nog.

De TROS reageert tamelijk laconiek op de dreiging op zwart te gaan. Een woordvoerder zegt „dat de omroep graag een gesprek aangaat met de minister en het Commissariaat om op overtuigende wijze te laten zien dat we de Mediawet zullen naleven”.

Medy van der Laan, oud-staatssecretaris Media voor D66, vindt het van lef getuigen dat het Commissariaat „een hoogst ongebruikelijk” advies durft te geven. „Misstanden worden bij de publieke omroep vaak met de mantel der liefde bedekt. Dit is een pittige beslissing die goed is voor de geloofwaardigheid van de publieke omroep.”

De zwaarste sanctie tot nu toe trof Veronica toen zij nog deel uitmaakte van het publieke bestel, zegt Huub Wijffjes, hoogleraar radio en tv-geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam (UvA). Er werd één maand zendtijd ingetrokken omdat de voormalige piratenzender een van de financiers bleek te zijn van de commerciële jongerenzender RTL Véronique, die later verder ging als RTL4.

Wijffjes verwacht niet dat de TROS zijn licentie kwijtraakt, omdat hij dat politiek onhaalbaar acht. „De minister zal wel wijzer zijn. De TROS heeft zoveel leden. Maar het zou goed zijn als de minister aan een omroep die al jarenlang de regels stelselmatig overtreedt zou vragen: Hoe vaak ga je de reclameregels nog overtreden? En: Zou je niet buiten het bestel verder gaan als commerciële omroep?”

Oud-staatssecretaris Van der Laan weet voor 90 procent zeker dat TROS na indringende gesprekken een nieuwe kans krijgt van Plasterk. „Maar het is een duidelijk en helder signaal dat je je aan de regels moet houden.”

Jo Bardoel, hoogleraar mediabeleid aan de Radboud Universiteit Nijmegen, ziet het advies ook als een waarschuwing aan anderen om niet te flirten met commercie en onafhankelijkheid te behouden. Hij zat in de mediacommissie van de Raad van Cultuur die gisteren ook advies gaf aan de minister over de uitzendvergunningen. „Zowel het Commissariaat als wij tekenen aan dat WNL (de nieuwe naam van Wakker Nederland) niet genoeg los staat van de Telegraaf Mediagroep. Je moet heldere verhoudingen scheppen. Alleen dan kun je overtredingen voorkomen.”