Bel me niet, mail niet op m'n werk

Vanaf vandaag is spam aan mensen op hun werk verboden. Een register moet consumenten bovendien vrijwaren van telemarketing.

Een schone mailbox en rustige avondmaaltijden. Dat belooft de vernieuwde Telecommunicatiewet die vandaag ingaat. Nooit meer ongevraagde aanbiedingen voor viagra. En nooit meer storende telefoontjes over levensverzekeringen en hypotheken. De praktijk blijkt weerbarstiger.

Per vandaag is spam aan mensen op hun werk verboden als zij niet van tevoren hebben gezegd dat zij e-mail willen ontvangen van de desbetreffende afzender. Dat wordt ook wel opt-in genoemd. Telecomtoezichthouder Opta kan spammers hoge boetes opleggen. Ongewenste e-mail aan particulieren is sinds 2004 strafbaar.

En vanaf nu mogen telefonische marketeers en enquêteurs nog wel ongevraagd bellen, maar als een consument vervolgens aangeeft dat hij nooit meer wil meewerken moet hij worden opgenomen in een zogenoemd bel-me-niet-register. Onmiddellijk en voor altijd. Zo moet de wet mensen vrijwaren van ongewenste reclame via e-mail, telefoon, sms en andere technieken.

De Consumentenbond is blij dat er eindelijk een register tegen ongewenste telefoontjes is. „Wij ijveren daar al sinds 2005 voor”, zegt Diek Schipper van de bond. „95 Procent van de consumenten geeft aan geen prijs te stellen op telemarketing. Daarom denk ik dat dit zeker effect zal hebben.” De bond houdt deze week de Nationale Afmeldweek om consumenten te wijzen op hun rechten bij ongewenste communicatie.

Bel- en mailbedrijven die actief zijn in wat zij zelf dialoogmarketing noemen, twijfelen echter sterk aan de maatregelen. „Het bel-me-niet-register kan helpen tegen de cowboys in onze bedrijfstak”, zegt Jitty van Doodewaerd van branchevereniging DDMA. „Maar onze leden werkten al met het voorgaande, vrijwillige register van Infofilter.nl.” De DDMA vertegenwoordigt callcentra en opdrachtgevers (adverteerders).

De uitzondering op de wet dat bedrijven wel hun bestaande klanten mogen blijven bellen, wekt volgens Van Doodewaerd ook verwarring bij de consument. „Een aantal eisen maakt de uitvoering van het register lastig en duur.” Bellers moeten onmiddellijk worden ingeschreven. „Dat is voor veel bedrijven vanuit kostenoverwegingen lastig te realiseren.” Ze bedoelt: telemarketeers moeten op een avond zo veel mogelijk mensen bellen en elk oponthoud, zoals inschrijven in een register, kost geld.

Een ander probleem noemt zij dat de blokkade voor eeuwig moet gelden. „Dat klinkt misschien mooi voor consumenten, maar het is lastig om het register up-to-date te houden. De beheerder is verplicht elke verhuizing of verandering van telefoonnummer te registreren.” In het vorige register van de website Infofilter.nl, dat belbedrijven vrijwillig hanteerden, verviel een blokkade na drie jaar.

Van Doodewaerd verwacht dat de nieuwe maatregelen tegen spam weinig tot niets uithalen. „Het is nogal zinloze wetgeving.” Pakweg 90 procent van de spam komt volgens haar uit het buitenland. Die wordt niet aangepakt met de Nederlandse wet. „Een spammer zet een server neer in Oezbekistan en verstuurt zonder problemen miljoenen mails. De irritatie over spam zal niet dalen. De wet heeft hoogstens een voorbeeldfunctie.” Spam moet volgens haar worden aangepakt op wereldschaal. „Maar ik besef dat dat een weinig realistische utopie is.”

Het Adviescollege Toetsing Administratieve Lasten, dat namens de overheid toetst of nieuwe wetgeving lasten van bedrijven verhoogt, adviseerde in 2006 negatief over de anti-spamwet. Volgens het college staan de lasten in geen verhouding tot het doel van de wet.

Sommige bedrijven die veel e-mails versturen, zoals pr-bureaus, beamen dat. Zij vrezen ook dat zij hun waardevolle adresbestanden zullen kwijtraken. Pr-bureau Whizpr in Wageningen stuurde daarom – in tegenstelling tot veel collega’s – geen verzoek aan journalisten om te antwoorden of zij hun persberichten willen blijven ontvangen. Directeur Ward van Beek: „Wij vragen bewust niet massaal naar opt-in. Dat is zinloos, het bereikt het doel niet en het is irritant. Volgens mijn interpretatie van de wet is het ook niet nodig.” Ontvangers die geen prijs meer stellen op post kunnen zich eenvoudig afmelden, aldus Van Beek. Hij benadrukt dat het mogelijk blijft dat bedrijven e-mails versturen aan bestaande klanten. „Persberichten vallen daarom buiten de wet. Bovendien zijn zij geen middel om iets te verkopen, mits goed geschreven en relevant.”

Wat de Consumentenbond betreft blijft het niet bij deze wetswijzigingen. De bond wil bijvoorbeeld ook malafide sms-bedrijven aanpakken. Het ontslaat consumenten echter niet van een eigen verantwoordelijkheid, zegt Schipper. „Zij moeten leren om zorgvuldig met hun persoonlijke gegevens om te gaan. Persoonlijke informatie van mensen slingert nu rond in 250 tot soms duizenden verschillende databases.” Vooral jongeren zijn volgens de bond gemakzuchtig in het verstrekken van hun gegevens. „Maar webwinkels vragen vaak ook veel meer gegevens dan zij nodig hebben.”

Links en tips over spam: nrc.nl/economie