Schaamte

,,Wil je nog wel in Rusland blijven?” vroeg mijn goede vriendin Irina na afloop van het proces in Naltsjik.  Ze schaamde zich voor de gebrekkige rechtspraak in haar land en leek even de schuld voor al mijn ellende op haar schouders te willen nemen. ,,Ja, natuurlijk”, antwoordde ik. ,,Wat in Kabardino-Balkarië is gebeurd is hopelijk

,,Wil je nog wel in Rusland blijven?” vroeg mijn goede vriendin Irina na afloop van het proces in Naltsjik.  Ze schaamde zich voor de gebrekkige rechtspraak in haar land en leek even de schuld voor al mijn ellende op haar schouders te willen nemen.

,,Ja, natuurlijk”, antwoordde ik. ,,Wat in Kabardino-Balkarië is gebeurd is hopelijk alleen representatief voor de gespannen situatie op de Noord-Kaukasus. De autoriteiten daar waren blijkbaar zo zenuwachtig voor buitenlandse pottenkijkers bij het proces tegen die vermeende moslimterroristen dat ze het uiterste dwangmiddel uit de kast hebben gehaald om me uit hun republiek te verwijderen. Op de Noord-Kaukasus na is het in de rest van Rusland voor een journalist nog altijd vrij makkelijk om te werken.”

,,Maar wil je nog wel leven temidden van mensen die je zoiets aandoen, die je zomaar het land willen uitzetten, omdat je misschien iets zou schrijven wat hun niet zint?”

,,Je kunt nooit een hele groep de schuld geven van wat een paar leden van die groep je aandoen,” zei ik. ,,Het merendeel van de Russen die ik ontmoet zijn prima mensen. Ze zijn hartelijk, ongedwongen, altijd bereid tot een leuk algemeen beschaafd gesprek. Jij hoeft je dan ook niet schuldig te voelen. En bovendien is Rusland nog altijd een fascinerend land voor journalisten, juist omdat de tegenstellingen zo enorm zijn en het land amper geregeerd wordt, waardoor er zo’n grote chaos als in de rechtspraak bestaat.”

,,Je gaat dus niet weg?” vroeg ze.

,,Nee, zolang mijn Russische vrienden hier nog wonen blijf ik nog een paar jaar. En bovendien ben ik nu bezig om een groot artikel over de gebrekkige rechtsstaat te schrijven aan de hand van een paar gevallen van onschuldige Russen die in jullie eeuwenoude byzantijnse bureaucratische doolhof dreigen te verdrinken en tot zware straffen lijken te worden veroordeeld.”

Samen lazen we de uitspraak van het hooggerechtshof in Naltsjik, dat die ochtend was binnengekomen. De rechter had grote gedeeltes van het verweer van mijn advocaat letterlijk overgetikt, inclusief de hele wetsartikelen die mijn advocaat had bijgevoegd. Maar over de ‘falsificatie’ van mijn registratie was de rechter allerminst duidelijk in haar uitspraak. Op pagina 5 (van de negen) gaf ze nu voor het gemak de schuld van de tippex-verbetering aan een van mijn assistentes, terwijl de Moskouse migratiedienst allang had toegegeven zelf verantwoordelijk te zijn voor die ‘verbetering’. Een vreemde bewering van die rechter, maar blijkbaar moest er alles aan gedaan worden om me vrij te krijgen.

Toen Irina, die zelf doctor in de Russische taalkunde is, die passage had voorgelezen, brieste ze: ,,Wat een halfanalfabeten die recht over ons spreken. Ze kunnen niet eens een behoorlijk argument aanvoeren om je vrij te spreken. Juist daarom schaam ik me voor mijn land.”

    • Michel Krielaars