Vrouwen zijn 'gevaarlijker' dan de mannen

Het aanpakken van criminele Antilliaanse mannen is niet effectief. Want hun moeders en vrouwen houden de criminaliteit in stand. Dat zegt Marion van San.

De vrouwen van Antilliaanse drugscriminelen zijn vaak medeverantwoordelijk voor de delicten van hun mannen. Deze vrouwen voeden in veel gevallen ook hun zonen op tot drugscriminelen, waardoor de misdaad in stand blijft.

Tot die harde conclusie komt Marion van San aanstaande maandag in haar oratie De aantrekkingskracht van ‘gevaarlijke’ mannen waarmee ze in Utrecht hoogleraar jeugd en educatie van Antillianen wordt. De leerstoel wordt gefinancierd door de gemeenten Rotterdam en Amsterdam. Antillianen zijn oververtegenwoordigd in de criminaliteitscijfers.

Haar oratie is een bijna romantische verhandeling over de aantrekkingskracht van criminele mannen op bepaalde vrouwen. Van San vergelijkt de Curaçaose vrouwen, naar wie ze vijftien jaar onderzoek deed, met de vrouwen van bekende maffiosi. Ze ziet een belangrijke parallel. Beide groepen vinden de criminele mannen onweerstaanbaar, en raken via hun echtgenoot in veel gevallen betrokken bij de misdaad.

Waarom voelen ze zich zo aangetrokken tot gevaarlijke mannen?

„Deze mannen bieden hun een beter leven. Als je biografieën leest van de vrouwen, minnaressen en echtgenotes van de maffiosi dan zijn ze bijna allemaal opgegroeid in armoede. En ze houden allemaal van mooie auto’s, dure kleding, juwelen en luxe. Die mannen konden hun dat bieden.

„Bij de Curaçaose vrouwen werkt het hetzelfde. De aard en de ernst van de misdaad van Antilliaanse drugcriminelen is niet te vergelijken met die van de maffiosi. Maar ook deze mannen kunnen hun vrouwen financieel gezien een beter leven bieden.”

Gaat het ze alleen om geld?

„Het gaat ook om status. Om macht. Aan de zijde van hun man of vriend worden ze van een arme sloeber een vrouw met aanzien. En het gaat ook om liefde en passie. In de biografieën van maffiavrouwen lees je dat ze zich onbeheersbaar aangetrokken voelen tot deze mannen. Het zijn macho’s, ze stralen gevaar uit: met mij geen grapjes maken. Voor sommige vrouwen is dat onweerstaanbaar.”

Hebben de mannen niet de neiging hun vrouwen zoveel mogelijk buiten de misdaad te houden?

„Dat beeld bestaat inderdaad. Bij de Cosa Nostra, bijvoorbeeld, zweren de mannen voor ze toetreden tot deze organisatie dat ze zaken die spelen nooit met hun vrouwen zouden delen. Vrouwen zorgen voor hun man en het gezin en hoeven verder niets te weten.

„Voor Curaçaose vrouwen lijkt dat op het eerste gezicht niet anders te zijn. Zowel vrouwen binnen de maffia als vrouwen van Antilliaanse mannen die opereren in de drugseconomie worden het liefst gezien als onwetende moederfiguren die zich enkel in dienst stellen van man en gezin. Maar dat beeld is vooral door mannen geschapen en in stand gehouden. Het klopt niet. De vrouwen ondersteunden vanuit huis hun man vaak in zijn criminele praktijken.”

Ze verlenen hand-en-spandiensten?

„Ja. Later worden de vrouwen ook buitenshuis actiever. Curaçaose vrouwen gaan zelf drugs smokkelen. Dat zie je vooral sinds de jaren 90, als er veel geld mee te verdienen valt. Ze werden er ook voor geronseld. Als vrouw vielen ze veel minder op. Bij hen is het geen emancipatieproces zoals bij de maffiavrouwen. Die Curaçaose vrouwen behoren tot de onderklasse, zonder geld en opleiding. Voor hen is het hun enige kans op wat welvaart. Maar de vrouwen leveren nog een veel belangrijker bijdrage aan de misdaad. Ze houden de dynastie in stand.”

Wat bedoelt u?

„De vrouwen voeden hun zonen vaak op tot gevaarlijke mannen. Zij zijn het die hen vormen, die hen waarden en normen bijbrengen. Ik zag het toen ik onderzoek deed naar arme Curaçaose vrouwen. Zij leerden hun kinderen zich altijd te verdedigen tegen belagers, eventueel met geweld. Zo hadden ze dat zelf ook altijd gedaan. Zo bereiden ze hun kinderen voor op een leven in de misdaad.”

Waarom zouden ze dat doen?

„Een criminele zoon is aantrekkelijk om de simpele reden dat hij geld inbrengt.”

Zeggen ze dan: ga stelen?

„Nee. Ze stimuleren niet bewust hun zonen de misdaad in te gaan, maar ze staan het in veel gevallen oogluikend toe. Ze zeggen er vaak niets van als ze met dure spullen thuiskomen terwijl ze niet werken. Als ze in een dure auto rondrijden zonder dat ze een vast inkomen hebben. En ze zeggen niets als ze hun geld toestoppen.

„En deze jongens zijn weer aantrekkelijk voor jonge vrouwen. En de vicieuze cirkel is rond.”

En hoe die cirkel te doorbreken?

„Meisjes moeten strak gecoacht worden om via een opleiding en werk een eigen inkomen te vergaren. Liefst werk met enige status zoals in de gezondheidszorg. Criminele mannen zijn minder aantrekkelijk. Antilliaanse moeders moeten in de opvoeding ondersteund worden zodat ze hun zonen niet opvoeden tot gevaarlijke mannen. Bij hen ligt een belangrijk deel van het probleem, maar ook de oplossing.”

Nu zijn de meeste projecten gericht op de criminele jongens.

„Precies. Ze zijn bovendien vaak tijdelijk, zonder samenhang en structuur. De enige oplossing is een robuust, intensief en structureel programma dat zich richt op Antilliaanse meisjes en vrouwen. Natuurlijk is dat duur. Maar uiteindelijk zal het zich terugbetalen. Want je wil niet weten hoeveel die criminaliteit ons kost.”