Topman Justitie dineerde voor 13 mille

De hoogste ambtenaar van het ministerie van Justitie, secretaris-generaal Joris Demmink, heeft de afgelopen twee jaar 13.000 euro aan eten en drinken gedeclareerd zonder schriftelijk te verantwoorden waarom deze kosten gemaakt zijn. Daarmee wijken zijn kostendeclaraties vaak substantieel af van die van collega’s op hetzelfde departement en bij andere ministeries.

„De gemaakte kosten zijn soms aan de hoge kant, maar van onrechtmatigheden is geen sprake”, laat minister Hirsch Ballin (Justitie, CDA) in een schriftelijke reactie via een woordvoerder weten.

Deze week werden declaraties van alle ministeries vrijgegeven na een beroep op de Wet Openbaarheid Bestuur door enkele media.

In de periode februari 2007 tot mei 2009 declareerde Demmink 18.663,09 euro. Daarvan was meer dan 13.000 euro uitsluitend voor eten en drinken.

Zo declareerde hij 463,50 euro voor een diner voor vier personen. Daarvan was 209,50 bestemd voor alcoholische drank.

Van de overige 5.000 euro is door het ontbreken van bonnen onduidelijk hoe ze precies zijn uitgegeven. Na vragen van deze krant laat een woordvoerder van Justitie weten dat die bonnen ten onrechte niet openbaar zijn gemaakt. Dat gebeurt alsnog, zegt hij.

Los van de bonnetjes bestaat van Demmink geen schriftelijke verantwoording van de declaraties. Dit in tegenstelling tot zijn politieke baas, minister Hirsch Ballin, die al zijn uitgaven via een verantwoordingsformulier toelicht. Ook secretarissen-generaal (SG’s) en bewindslieden op andere departementen verantwoorden hun kosten in dergelijke formulieren.

Volgens de woordvoerder van Justitie bestaat deze verplichting niet voor zijn topambtenaren. De minister staat achter alle uitgaven. „De rechtmatigheid [...] van de uitgaven wordt bepaald door het gezelschap en het doel van de ontmoeting. Een secretaris-generaal van Justitie dient te functioneren in een breed bestuurlijk, diplomatiek en maatschappelijk netwerk”, zo staat in de schriftelijke reactie.

Eén van de drie directeuren-generaal van Justitie specificeert haar declaraties wel schriftelijk en gedetailleerd.

Op de bonnen zijn veel gegevens onleesbaar gemaakt. Maar bij de helft van de bonnen van de SG zijn allerlei details nog zichtbaar. Bij het merendeel van die rekeningen bedragen alcoholische dranken circa de helft van de uitgaven.

In vergelijking met andere bewindslieden en topambtenaren maakt secretaris-generaal Demmink in restaurants vaak substantieel hogere kosten per persoon. De directeuren-generaal op het ministerie van Justitie declareerden over het algemeen bijvoorbeeld per persoon de helft van de kosten die Demmink declareerde.

De SG gaf met enige regelmaat voor twee gasten rond de 100 euro aan drank uit. De hoogste drankrekening bij een diner voor twee personen was 173 euro. Bij een ander diner voor twee personen werden twee flessen wijn gedeclareerd, voor 108,50 euro totaal. Ook bij andere gelegenheden besloeg alcohol een substantieel deel van de rekening. Demmink declareerde in de onderzochte periode in totaal 56 etentjes.

Demmink bezocht bijna uitsluitend restaurants in de omgeving van zijn woonplaats Den Haag. Hij dineerde in vier verschillende restaurants met één Michelin-ster. In één van die restaurants dineerde hij meerdere malen. Het gezelschap is mede bepalend voor de keuze van de gelegenheid, schrijft Justitie. „Eisen van redelijkheid dienen daarbij in acht te worden genomen.”

De SG declareerde een paar keer fooien bij het ministerie. Dat is bij enkele ministeries verboden. Bij Justitie bestaan hiervoor geen richtlijnen.

De kosten die Demmink heeft gedeclareerd, zijn significant hoger dan die van de SG’s op andere departementen. De meeste andere SG’s declareerden in die periode rond de 5.000 euro, de minst declarerende SG is die van Defensie, met 218 euro. Met 13.022 euro declareerde de SG van Financiën, Ronald Gerritse, na Demmink het meeste van alle SG’s. Bij Gerritse gaat het uitsluitend om uitvoerig verantwoorde en gedocumenteerde dienstreizen naar het buitenland. Veel SG’s declareren voor een groot deel (buitenlandse) reizen en in mindere mate kosten voor eten en drinken.

Justitie stelt dat de uitgaven van Demmink niet goed met die van collega’s van andere ministeries kunnen worden vergeleken. De wijze van declareren en registreren zou daarvoor te veel verschillen. Volgens Justitie worden rekeningen bij andere ministeries minder vaak direct aan individuele ambtenaren toegeschreven.