Roep om actie nu ghb meer slachtoffers eist

Het aantal mensen dat na gebruik van partydrug ghb bij de eerste hulp belandt, is in vijf jaar verviervoudigd. „Sommige clubs liggen bezaaid met ampullen.”

Een coma tijdens een avond stappen vinden jongeren tegenwoordig normaal, zegt drugsonderzoeker Ton Nabben van de Universiteit van Amsterdam. Hij zag de trend lang voor er landelijke cijfers over het gebruik van de partydrug ghb beschikbaar waren. Tweederde van de gebruikers is een keer out gegaan, weet Nabben. „De drug wordt steeds vaker in het openbaar gebruikt. Sommige clubs liggen na sluitingstijd bezaaid met lege ampullen.”

Gisteren waren er opeens officiële cijfers, van het Letsel Informatie Systeem. Daaruit blijkt dat vorig jaar wekelijks negentien slachtoffers van ghb op de eerste hulp belandden. Het aantal behandelingen na ghb is daar in vijf jaar verviervoudigd, tot bijna duizend in 2008. De ghb-slachtoffers zijn overwegend mannen van in de twintig. Ruim 40 procent was er zo beroerd aan toe dat ziekenhuisopname nodig was. De helft hiervan moest naar de intensive care.

Ghb is de straatnaam van gammahydroxyboterzuur, een lichaamseigen stof. In de jaren zestig werd het in ziekenhuizen gebruikt als narcosemiddel. Nu is het een populaire partydrug. De roes lijkt op die van alcohol. Ghb is goedkoop en makkelijk te maken. De ingrediënten – gootsteenontstopper, de stof gbl (velgenreiniger) en gedemineraliseerd water – vullen menig keukenkastje.

Daarom lijkt ghb onschuldig spul, zegt de Leidse psychiater Martijn van Noorden, gespecialiseerd in partydrugs. „Maar de kans op een overdosis is niet gering en de gevolgen kunnen levensgevaarlijk zijn.” Bij een verkeerde samenstelling van ghb kunnen gebruikers hun mond of slokdarm verbranden. Bij overdosering raken ze in coma, waarna ze kunnen stikken in tong of braaksel.

Ghb is al decennia op de markt. Tot 1996 was het legaal verkrijgbaar in smartshops. In 2002 plaatste het kabinet de drug op lijst II van de Opiumwet. Dat gaat CDA-Kamerlid Ciska Joldersma niet ver genoeg. Zij pleitte dit jaar al voor een verbod op de voorbereidingshandelingen voor de ghb-productie, of desnoods op de verkoop van de grondstof gbl.

Maar in antwoord op haar bezorgde Kamervragen over de eenvoudige en „spotgoedkope” thuisproductie van ghb antwoordde minister Klink (Volksgezondheid, CDA) in mei dat hij geen heil ziet in strafbaarstelling van de voorbereidingshandelingen: dat zou in de praktijk nagenoeg onmogelijk zijn. Bovendien, voegde hij daaraan toe, zou de omvang van het probleem „beperkt” zijn.

De minister bagatelliseert het probleem, zegt Joldersma nu. „Het gebruik van ghb blijft ongecontroleerd groeien, ondanks voorlichtingscampagnes. Het is nu tijd voor maatregelen.”

Dat vinden ook drugsexperts. Maar over wat er moet gebeuren, zijn de meningen verdeeld. Legaliseren, zegt de Amsterdamse psychiater Freek Polak. „Ghb hoeft dan niet meer thuis gemaakt te worden, met alle risico’s van dien, maar kan op een betrouwbaar adres worden gekocht waar ook wordt gelet op probleemgebruik.”

Niet doen, zegt onderzoeker Ton Nabben. Legalisering zou drempelverlagend werken. Hij heeft meer fiducie in een verbod op de grondstof gbl. „Je kunt je velgen heus met andere middelen schoonmaken.”

Reportage over ghb-productie via nrc.nl/binnenland