Gergjev Festival over de 'eeuwige jeugd'

Klassiek Gergjev Festival. Gehoord 29, 30/8 Rotterdam. Vervolg: t/m 6/9. Inl. www.gergievfestival.nl

* * * *

Met een gratis openluchtconcert voor zo’n 5.000 Rotterdammers in en rond de Veerhaven en een concert in het Nieuwe Luxor begon Valery Gergjev dit weekeinde zijn veertiende Gergjev Festival. Na dertien chefsjaren bij het Rotterdams Philharmonisch Orkest tekende de ‘eredirigent’ voor een voortzetting van zijn festival tot en met 2012. Dit jaar dirigeert Gergjev er vier keer.

De jarige burgemeester Aboutaleb, feestelijk verwelkomd door het orkest, opende zaterdagavond het festival officieel. Drie Russische zangers met fraaie stemmen, de sopraan Gelena Gaskarova, de tenor Sergej Skorokhodov en de diepe bas Alexei Tanovitski, zongen Russisch operarepertoire, afgewisseld met Russische ‘Graetests Hits’ als Khatsjatourians Sabeldans en de mars uit Prokofjevs De liefde voor de drie sinaasappelen.

‘Eeuwige Jeugd’ is dit jaar het thema van het festival dat zich overal in Rotterdam afspeelt, behalve in De Doelen, waar de Grote Zaal nog tot 18 september wordt gerenoveerd. Die titel ‘Eeuwige Jeugd’ sluit aan bij het Rotterdamse ‘Jongerenjaar’, maar dekt lang niet alles in het programma met veel jeugdwerken. Wel komt de zo ervaren dirigent Gergjev (56) in Rotterdam met een eigen wereldprimeur: zijn eerste Fidelio. Beethovens bevrijdingsopera wordt in het Nieuwe Luxor twee keer uitgevoerd in een enscenering met videobeelden.

Zondag was er ook een wereldpremière: Debussy’s Finale uit een Symfonie in b, bewerkt door de Britse componist Colin Matthews. Hij orkestreerde ook het ene overgelverde deel van het Pianokwartet van de 16-jarige Mahler, dat in het najaar bij het Concertgebouworkest op het programma staat.

De ‘symfonie’ van Debussy is een slechts acht minuten vergende partituur voor piano vierhandig, die klonk tijdens de toelichting voor het concert. De 18-jarige Debussy schreef het stuk in 1880 tijdens zijn verblijf bij gravin Von Meck, de mecenas van Tsjaikovski. In 1925 werd het teruggevonden.

Van de latere Debussy is niets te bekennen in deze laat-romantische muziek in Oost-Europese sfeer. Volgens Matthews is het een Finale, maar het driedelige stuk lijkt eerder een schets voor een complete symfonie, die ondanks de wat bleke orkestrale vorm meer overtuigde dan het origineel.

Het Vijfde pianoconcert (1999) van Rodion Sjtsjedrin (1932) die het overdonderende crescendo-effect van Ravels Boléro wil evenaren, is zeker geen jeugdwerk. Dankzij de ongelooflijk en onvermoeibaar hamerende klavierleeuw Denis Matsuev klonk het stuk verpletterend motorisch en energiek.

Militaire marsritmes en meeslepende melancholie beheersten de beeldend gezongen liederen uit Des Knaben Wunderhorn van Mahler. De zangers voldeden prima, al bleek bariton Markus Werba wat licht en de sopraan Ekaterina Gubanova soms te vibratorijk. Het allerbeste kwam hier van het orkest en van Valery Gergjev.