Als de gasten maar niet voor paal staan

Bij rechtstreekse televisie-uitzendingen kan veel mis gaan. Dat is vaker de schuld van de organisatie achter de schermen dan van de presentatoren, ook al lopen zij het goed betaalde afbreukrisico. Wat in ieder geval nooit mag gebeuren, is dat een van hun gasten voor paal komt te staan.

Toch was dat vrijdag het geval met premier Balkenende in het programma Aan talent geen gebrek (TROS), gewijd aan de uitreiking van diverse prijzen voor gehandicapten. Het was een champagnefeest in avondkleding met veel opgeklopte glamour. De belangrijkste zogeheten CAP Award bestond uit een ambassadeurschap voor „mensen met een beperking”. Die moest bekendgemaakt worden door de premier via een straalverbinding van Amsterdam naar Amersfoort. Eerst verhinderde het noodweer de totstandkoming van die verbinding, vervolgens verloor Balkenende zijn oortje, dat hij zelf provisorisch terugplaatste. Het hing potsierlijk aan de voorkant naar beneden, terwijl hij het met zijn rechterhand moest vasthouden. Daarna vertelde een notaris hem dat hij gouden enveloppe nummer twee moest openmaken voor de naam van de winnaar. Maar hij had nauwelijks een hand over, dus werd het een enorm gehannes. Een uur later maakte presentator Lucille Werner, via een nieuwe straalverbinding met Knevel & Van den Brink, bekend dat de verkeerde winnaar was aangewezen. De notaris, die alleen maar op het podium stond om dit soort vergissingen te voorkomen, had al dan niet opzettelijk zijn mond gehouden. Maar het is toch echt de TROS die zich moet schamen.

Soms kan een alerte presentator met improvisatievermogen productiefouten gedeeltelijk herstellen. Deze zomer was Harm Edens vaak beter dan het voorspelbare format van On Air (NCRV). Maar bij Zomergasten (VPRO) krijgt traditioneel de presentator alle kritiek over zich heen.

Dit jaar kende Margriet van der Linden felle voor- en tegenstanders. Ze was frikkerig, vroeg vaak naar de bekende weg en wekte zelden de indruk de gespreksmaterie soeverein te beheersen. Mijn soort interviewer is ze nooit geweest, maar ik had er bij dit programma weinig last van. Dirigent Jaap van Zweden en wetenschapper Trudy Dehue kwamen matig uit de verf, maar actrice Carice van Houten, ex-advocaat Prem Radhakishun en politicus Alexander Pechtold hadden genoeg media-ervaring om de drie uur zendtijd naar hun hand te zetten. De vragen om verduidelijking („in welke zin?”, „vertel!”) waren vaak behulpzaam. De gasten kregen alle ruimte hun ei te leggen en het format kon nauwelijks stuk. Pechtold legde het zelf uit: hij zit „midden in” het mechanisme van de media, en het is zijn verantwoordelijkheid daar slim mee om te gaan.