Pedagoog: puberdroom vereist soms betutteling

De rechter heeft Laura Dekker (13) onder toezicht gesteld. Terecht, vinden pedagogen. En niet alleen omdat een zeiltocht om de wereld levensgevaarlijk is.

Straks is er een kind van tien dat in zijn eentje de wereld rond wil zeilen. Pedagoog Micha de Winter wil maar zeggen: dát zou niemand toelaten. Maar ook bij een puber als Laura Dekker (13) is het absurd dat haar vader, en allerlei omstanders, zeggen dat zij alleen moet kunnen zeilen, vindt De Winter. „Juist pubers hebben soms extreme dromen en wensen. De risico’s kunnen ze zelf niet taxeren. Dat geldt voor meegaan met dubieuze jongens en voor zeilen over de oceaan. Voor die taxatie hebben ze ouders. Zij moeten de droom in perspectief plaatsen en het kind behoeden voor gevaren.”

De kinderrechter maakte gisteren een eind aan de plannen van de dertien jarige Laura om binnenkort in haar eentje de wereld rond te zeilen. Ze wilde over een week vertrekken, op een boot van 8,3 meter lang, en zou twee jaar weg zijn. Maar de kinderbescherming greep in: op haar verzoek heeft de kinderrechter Laura voor twee maanden onder toezicht gesteld van jeugdzorg. In die periode nemen niet haar ouders maar haar voogd alle belangrijke beslissingen over haar. Omdat zij bij haar gescheiden vader woont, gaat het vooral om hem.

Toch heeft de rechter de solotocht niet helemaal uitgesloten. Hij wil dat de kinderbescherming motiveert waarom Laura de reis niet zou mogen maken. En hij wil dat een psycholoog onderzoekt of Laura de psychische belasting van zo’n reis aan zou kunnen. En of ze aan boord wel onderwijs kan volgen via de Wereldschool. Vader en dochter wilden dat het talentvolle meisje bij terugkeer de jongste zeiler aller tijden zou zijn die de wereld alleen is rondgegaan.

Moet de overheid ingrijpen of deze zeilster haar gang laten gaan? Het onderwerp houdt de gemoederen ook buiten Nederland al de hele week bezig. De Winter moest deze week uitleg geven in de Canadese en Duitse media. Zijn collega Bas Levering moest in drie discussieprogramma’s van de BBC optreden. Levering: „Ik zat daar tussen allerlei jongeren die riepen: let her follow her dream. Net zoals sommige mensen hier roepen. Maar dat zijn romantische noties, niet gestoeld op kennis van zaken. Zeilexperts waarschuwen: zo’n reis is veel te gevaarlijk en te eenzaam. De stelling van sommige Nederlanders dat Laura een ‘ervaren’ zeiler is, werd bij de BBC weggehoond. Hoe kun je spreken, zeiden zij, van een ervaren dertienjarige? Dat is een contradictio in terminis.”

De Engelse autoriteiten hadden Laura Dekker al eens tegengehouden toen ze in haar eentje met haar zeilboot de Noordzee over was komen varen. Haar vader kwam pas over toen ze dreigden Laura op te sluiten in een tehuis en spraken van kindermishandeling. Ook Nieuw Zeeland, het land waar ze op een boot is geboren, heeft laten weten een 13-jarige niet in haar eentje de oceaan op te laten gaan.

Het argument van haar vader en advocaat ‘dat ze het zelf wil’, gaat niet op, vindt Micha de Winter. „Als ze letsel oploopt of overlijdt, kan hij toch ook niet zeggen: ze wilde het zelf? Zij kan die verantwoordelijkheid helemaal niet op zich nemen. We hebben een wettelijke grens voor die verantwoordelijkheid en die is achttien jaar.” Bovendien, zegt hij, zit ze midden in de puberteit. „Ze is volop in ontwikkeling. Ze kan uitgeput en depressief raken, onderweg of later. Wie laat een kind op die leeftijd zo lang alleen?”

Pedagoog Bas Levering ergert zich regelmatig aan de „betuttelende Nederlandse overheid” die volgens hem tegenwoordig wil dat ouders op hun beurt hun kinderen weinig vrijheid gunnen. Maar ook hij vindt déze betutteling op zijn plaats. „Opvoeden is soms nu eenmaal betuttelen. Als een puber met vieze mannen mee wil, steek je daar toch ook een stokje voor? En als de ouders dat niet doen, dan maar de kinderrechter. We nemen ouderlijke verantwoordelijkheid in dit land heel serieus: alleen de kinderrechter mag eraan tornen.”

Dat je in Nederland niet mag excelleren, dat dit het zoveelste bewijs daarvoor is – aan die reacties in de afgelopen week heeft Micha de Winter zich geërgerd. „Zij kan toch een fantastische zeilster zijn en worden? Je kunt in dit land op topniveau sporten of muziek maken als kind. Alleen moet een kind niet een levensgevaarlijke reis in haar eentje maken.”

Er zíjn landen waar men talentvolle jonge turnsters en atleten aan gevaarlijke trainingen onderwerpt en trucs laat uithalen, zegt Bas Levering, om ze maar de beste te laten worden. Vroeger in Oost-Europa en in China en Noord-Korea. Ook kinderen die minder gevaarlijke prestaties leveren, zoals op topniveau musiceren, voetballen of schaken, worden daar gekoesterd en aangemoedigd. „Maar in de westerse wereld hebben we tegenwoordig niet zo veel ‘wonderkinderen’”, zegt Levering. „Eenvoudig omdat wij als samenleving vinden dat je een kind niet onder zo’n grote druk moet zetten om zo jong al zulke prestaties te leveren. Dat beschouwen we als kindermishandeling.”