In opkomst: asymmetrisch waarderen

Het Basel-comité voor het Toezicht op de Banken heeft zich achter de pogingen van de International Accounting Standards Board (IASB) geschaard om de normen voor de waardering van bezittingen te herzien. Een van de vier eisen van het Basel-comité is dat de nieuwe regels „erkennen dat fair value (de reële waarde) geen effectief waarderingsinstrument is als de markten ontwricht raken of illiquide worden.”

Er werden geen details verstrekt, maar de implicaties zijn duidelijk: banken moeten de voorschriften van deze ‘mark-to-market’-accountingmethode kunnen loslaten als de koersen op bevroren en door paniek bevangen markten op een belachelijk laag niveau uitkomen. Voorstanders van deze flexibiliteit betogen dat de eisen aan banken om kapitaal te vinden ter dekking van papieren verliezen de recente crisis hebben verergerd.

Het is waarschijnlijk redelijk om banken een ontsnappingsroute te bieden tijdens dergelijke inzinkingen van de markt. En als de tijd daar is, zullen de topmannen van banken er als de kippen bij zijn om er bij de accountants op aan te dringen af te wijken van de beginselen van de marktwaarde.

Maar noch de IASB noch het Basel-comité heeft veel aandacht besteed aan de net zo gevaarlijke foutieve marktwaarderingen tijdens zeepbellen, wanneer de koersen buitensporig hoog worden. Net zoals te weinig liquiditeit tot te lage koersen kan leiden, kan overtollige liquiditeit de koersen over de kop jagen.

De papieren winsten voelen aanvankelijk goed. De bonussen gaan omhoog en de banken hebben meer kapitaal tot hun beschikking om mee te werken. Handelaren worden aangemoedigd om effecten te verwerven en te creëren die zich makkelijk laten overwaarderen.

Dat is wat er vóór de financiële crisis van vorig jaar is gebeurd. Tegen de tijd dat de zeepbel barstte, waren de balansen zó overladen met rommel dat de centrale banken en de overheden wel te hulp móesten schieten.

Maar hoewel de risico’s in beide gevallen misschien even groot zijn, is het probleem van het oplossen ervan dat niet. Voor te goedkope bezittingen zullen accountants bij de banken bondgenoten vinden voor een andere vorm van boekhouden. Maar de klanten zullen zich verzetten tegen pogingen om het gezond verstand te laten zegevieren als de koersen de pan uitstijgen. Om weerstand te bieden aan die druk, moet de IASB de toegestane afwijkingen van de norm asymmetrisch maken: strenger in geval van waardevermeerdering dan in geval van waardevermindering.

Martin Hutchinson

Vertaling Menno Grootveld

Voor meer commentaaruit Londen: breakingviews.com