Cola met ijs voor Dr. Zeepaard

de proefjesfabriek

Door het broeikaseffect smelt het ijs op de Noordpool en komt de zee steeds hoger te staan. Zeggen ze. Vandaag ontdek je dat niet alle soorten ijs even gevaarlijk zijn.

Wat heb je nodig? Een wijd glas, ijsklontjes (liefst een beetje groot), water, suiker en een viltstift.

Wat moet je doen? - Vul het glas met water en doe er een paar ijsblokjes bij. Ze mogen niet tegen de wand van het glas kleven.

- Zet met viltstift op het glas een streepje bij het niveau van het water. - Wacht tot al het ijs gesmolten is en kijk weer. Je ziet dat het water nog precies even hoog staat.

- Los nu zoveel mogelijk suiker op in het water. Dat gaat het best als je warm water gebruikt, maar dat moet dan eerst afkoelen voor je er ijs bij doet. Je zult zien dat de waterspiegel gestegen is na het smelten van het ijs.

Hoe kan dat? Als een drijvend stuk ijs smelt, ontstaat er een plas smeltwater die precies even groot is als het gedeelte van het ijsblokje dat onder water zat. Daarom verandert er niets aan de hoogte van het water. Maar dat geldt alleen voor ijs dat in zuiver water drijft. Was er heel veel suiker in het water opgelost, dan kunnen ijsblokjes er minder goed in wegzakken en past het smeltwater niet meer in de plek die het ijs onder water innam. Dan moet het water dus wel stijgen. In oceanen zit geen suiker maar zout. Alleen niet genoeg om zo’n verschil te zien.

Je snapt nu waarom er niks speciaals gebeurt als het drijvende zeeijs rond de Noordpool smelt. De zeespiegel kan alleen stijgen van het smelten van ijs dat hoog boven de zeespiegel op Groenland en de Zuidpool ligt.

Karel Knip

Meer: www.nrc.nl/kleinewetenschap