'Ach, je moet de stroopkwast hanteren'

Na de start van de Giro in Groningen, in 2002, haalde oud-journalist Dick Heuvelman de Vuelta naar Nederland. „Velen hebben mij voor gek verklaard.”

Lachend toont Dick Heuvelman de aanbevelingsbrief van 2 juni 2006, waarmee Drenthe de start van de Ronde van Spanje van 2009 binnenhaalde. „Ik had zo’n beetje becijferd dat rond die tijd de vijftig miljoenste Nederlander sinds de jaren zestig op vakantie zou gaan aan een van de Spaanse Costa’s. Een mooie gelegenheid om daar na een halve eeuw bij stil te staan met het binnenhalen van een bijzonder evenement als de Vuelta. ‘Die tot de verbeelding spreekt van sportminnend Europa en die menig Hollands sporthart heeft gestolen’, schreef ik. Ach, je moet de stroopkwast hanteren. De Spanjaarden prijzen én je eigen handel prijzen Overdrijven hoort erbij.”

Op twee A4’tjes legde de Groningse sportjournalist uit waarom de Spaanse wielerronde naar Assen moest komen. Naast de vakantiegangers haalde hij de goede betrekkingen aan tussen de beide koningshuizen. Hij wees op het economische belang van de vele Nederlandse overwinteraars in Spanje. En de start kon plaatsvinden op het motorsportcircuit van Assen, ‘waar tal van Spaanse coureurs triomfen vierden’ en ‘dat dan een zeer indrukwekkend en multifunctioneel upgradingsproces achter de rug zal hebben’.

Logistieke problemen om een wielerpeloton van Nederland naar Spanje te vervoeren? ‘Luchthaven Groningen Airport Eelde zal tot een volwaardige internationale luchthaven zijn getransformeerd.’ Renners en fietsen konden, desnoods al na één dag, direct na finish op de nieuwe landingsbaan het vliegtuig in naar Spanje voor het vervolg van de Vuelta. De brief van Heuvelman werd ondertekend door de toenmalige commissaris van de koningin Relus ter Beek, die in september 2008 overleed. „Comisario de la Reina de la provincia de Drenthe stond er. Dat maakte ongetwijfeld indruk.”

Het antwoord? „Binnen een week kwam er een brief uit Spanje. Het was voor elkaar. Dat internationale vliegveld is er nog steeds niet, maar de start van de Vuelta wel. Ik ben er trots op, dit is wielergeschiedenis. De Ronde van Spanje is nog nooit buiten het Iberisch schiereiland gestart, nog niet eens in Zuid-Frankrijk. Velen hebben mij voor gek verklaard, maar nu staat de hele karavaan op het TT-circuit van Assen. Heel Drenthe is in Spaanse sferen, alles is rood-geel. Ja, omdat één iemand het ooit een keer in zijn hoofd kreeg. Dat is voor mij een beetje de kick.”

Heuvelman (63) zorgde er in 2002 al eens voor dat Groningen roze kleurde, toen hij de start van de Ronde van Italië naar ‘zijn’ stad haalde. „Mijn oorspronkelijke idee was in 1996 om alle drie de grote wielerrondes – Giro, Tour en Vuelta – een keer te laten starten in Groningen. Dat zou een unicum zijn in Europa. Iedereen zei dat het me nooit zou lukken. Dan krijg ik zoiets van: waarom eigenlijk niet? Het zal ook wel een beetje ijdelheid zijn.”

Beroemde wielerjournalisten waren een belangrijke inspiratiebron. „Kijk naar Henri Desgrange, mijn grote voorganger die de Tour de France heeft uitgevonden. Of Karel Van Wijnendaele, die onder meer de Ronde van Vlaanderen bedacht. De Giro is net als andere Italiaanse wedstrijden bedacht door de Gazzetta dello Sport. Journalisten hebben in de geschiedenis van de wielersport veel invloed gehad, meer dan in andere sporten. Dat heeft mij altijd gefascineerd.”

Als jochie werd Heuvelman gegrepen door de wielersport. „Wim van Est, Wout Wagtmans en (ploegleider) Kees Pellenaars zijn mijn helden. In 1954 was ik acht jaar, vroeg een dubbeltje aan pa en moe om ’s avonds de eerste editie van Het Vrije Volk te kopen met Tourverhalen. Later had ik het geluk dat mijn neef, Cor Schuuring, een goede renner was. Hij woonde in Amsterdam, in vakanties ging ik met hem naar de koers. Ik wist al vroeg dat ik bij de krant wilde werken. Mijn eerste wedstrijd als journalist was precies veertig jaar geleden. De Omloop van Bartje, in Assen. Van de week zat ik in een radioforum met Raboploegleider Adri van Houwelingen, hij won toen bij de nieuwelingen.”

De jaren daarna versloeg hij voor het Dagblad van het Noorden en de GPD-bladen alle grote wielerwedstrijden. „Je maakt zoveel mee, leert mensen kennen. Ik ging naar de Giro in de tijd van de successen van Erik Breukink. Dan ontstaat het idee om de Giro naar Groningen te halen. Maar voor de Italianen was het een enorme stap. De wielerredactie van de Gazzetta dello Sport, onder leiding van de huidige Giro-directeur Angelo Zomegnan, zag er niets in. Pas na vijf jaar lobbyen kregen we officieel groen licht.”

Het geheim? „Je moet een Leitmotiv hebben. Voor de Gironingen namen we de invoering van de euro in 2002, en koppelden daaraan de gedachte dat Nederland en Italië vanaf het begin deel uitmaakten van de Europese samenwerking. Groningen had veel Italiaanse architectuur. ‘De meest Italiaanse stad ten noorden van Milaan’, zeiden wij. En je moet zorgen dat je overal aanwezig bent maar nooit te veel aandringen. ‘Deze heren hebben ons tot in elke uithoek van Italië achtervolgd”, zei de toenmalige Giro-directeur Castellano toen hij in 2001 de start in Groningen bekendmaakte.

Heuvelman ging tot aan het Vaticaan toe. „Ongelofelijk. Bisschop Eijk was toen nieuw in Groningen en niet zo geliefd bij de katholieken. Hij wist niets van wielrennen, ik vertelde dat het peloton in katholieke landen vaak wordt ingezegend voor de start. Ik zei: wat zou het mooi zijn om de zegen te krijgen van de paus. Eijk had goede contacten in Rome en regelde dat wij een jaar voor de start op audiëntie konden. Foto in de kranten, tot op de dag van vandaag word ik er op aangesproken.”

Trots kijkt hij terug op die bijzondere meidagen van 2002. „Groningen is er fantastisch op ingesprongen. Zucchero hebben we gehad, Marco Borsato, het grote concert van Il Voce Particolare. We verkochten voor vijf euro zakjes met roze T-shirt, horloge en bandana van Marco Pantani. De hele stad trok dat aan. Ik heb veel starts gezien van de Giro. Zo mooi als in Groningen was het zelden.”

Een tekort van 400.000 euro leidde er toe dat Heuvelman van deel twee van zijn droom, de Vuelta in Groningen, moest afzien. „Maar zelf had ik na de smaak van het succes te pakken. Dan maar elders in Nederland, dacht ik. Via mijn Limburgse collega Bennie Ceulen kwam ik bij Valkenburg terecht. In 2005 werd ik ontboden bij de nieuwe Vuelta-organisatie van Victor Cordero, de huidige baas. Hij zag er wel brood in. ‘Als jullie maar betalen, een miljoen euro.’ Ik blij, maar Valkenburg haakte af. Te duur.”

In 2006 kwam er ineens een telefoontje van Relus ter Beek. „Drenthe moest af van het suffige imago. Het was een fietsprovincie, maar voor 50-plus. Relus wilde de Tour naar Nederland halen. Ik zei direct dat ik dat niet zag zitten. ‘De Tour kan wel, maar dan moeten we zeker twintig jaar wachten.’ Ik had hem in een half uur om. ‘Je hebt gelijk’, zei Relus. ‘We moeten onmiddellijk overschakelen op jouw plan voor de Vuelta.’ Ik had alles helemaal klaar in een brief, die hoefde alleen nog op de bus.”

Assen dankt de Vuelta-start volgens Heuvelman voor een groot deel aan Ter Beek. „Hij draaide de geldkraan open, waar Groningen en Valkenburg waren afgehaakt. Het ging om veel geld: vier miljoen euro. Maar Relus stond erachter en via hem het ministerie van VWS. Dan weet je bijna zeker dat het goed komt, ook al zijn SP en GroenLinks tegen. Die zijn overal tegen.”

Ter Beek maakte een jaar geleden grote indruk op de Vuelta-organisatoren. „Bij de proloog in Granada wist Relus al dat hij niet lang meer te leven had. Toch is hij erheen gegaan om een toespraak te houden. Hij zwaaide de karavaan uit en wist: ik zie ze nooit weer. Hartstikke triest dat hij dit weekeinde niet meemaakt, mooi dat de Spanjaarden de eerste bergprijs aan hem opdragen. De meeste politici gebruiken sport alleen maar, hij was er echt bezeten van. Dan werd hij een klein jongetje, net als ik eigenlijk.”

Het steekt Heuvelman wel dat hij als initiatiefnemer buiten de organisatie van de Vuelta in Drenthe is gehouden. Ter Beek liet de uitvoering over aan Jos Vaessen, als bestuurder bekend uit de motorsport en het voetbal. „Een superbobo, die gaat graag een een-tweetje aan met de politiek. Van de doden niets dan goeds, maar Relus heeft mij een beetje kalt gestellt. Ik ben ook niet uitgenodigd bij de presentatie van de Vuelta, vorig jaar in Madrid. Teleurstellend, al is mijn voldoening er niet minder om.”

En komt het ooit nog tot het derde deel van zijn droom, de Tour? „Dat is een andere grootheid. Kijk naar Rotterdam dat 15 miljoen op tafel smijt en Utrecht aftroeft. Misschien zit er nog een klein gaatje in Leeuwarden, de derde noordelijke hoofdstad.”

Concreter is een eigen wedstrijd, in de geest van Desgrange en Van Wijnendaele. „Ik ben al vijf jaar mee bezig met een Wim van Est Classic. Ik wil hem eren met een wedstrijd van Roodeschool naar Vaals over 445 kilometer, in de stijl van Bordeaux-Parijs, die hij drie keer won. Ik heb al gesproken met de gemeente Delfzijl, oud-premier Dries van Agt wil op de lijst van aanbeveling, Hein Verbruggen ook. Vroeg of laat zal het er van komen.”