Zizek

Slavoj Zizek Foto Everett Zeitgeist Films / Everett Collection Everett Zeitgeist Films

Het interview met de filosoof Slavoj Zizek in CS van 21 augustus toont een verbijsterende gedachtengang over een toekomst van het communisme. Zizek streeft naar ‘een radicale politieke verandering met een duidelijke naam: de communistische idee.’ Die moet uitmonden ‘in een wereld van rechtvaardigheid en gelijkheid zonder vervreemding’. Bij deze ‘gewenste radicale omwenteling’ hoort ook een pleidooi voor geweld, ‘er is geen aanleiding op voorhand van geweld af te zien’, dat getuigt van preutsheid.

Stoere, epaterende uitspraken vanuit de veilige hoogleraarskamer in Ljubljana, getuigend van óf een verbluffende naïviteit over de geschiedenis van de afgelopen honderd jaar, óf, waarschijnlijker, van een behaagzieke radical chic, waarvoor helaas altijd wel een gehoor van wazige intellectuelen is te vinden.

Er zijn in de recente geschiedenis nogal wat figuren die zich met geweld aan de invoering van de marxistische ideologie hebben gezet: Lenin, Stalin, Mao, Pol Pot, Castro, Ceausescu, en vele anderen; de lijst is lang en luguber. Bij dit gewelddadige streven naar Zizeks wereld van rechtvaardigheid en en gelijkheid zijn vele tientallen miljoenen doden gevallen, vermoord of uitgehongerd in naam van de totalitaire wereld van rechtvaardigheid.

Het getuigt van ‘verblinding, partijdige hartstocht en geheugenverlies met voorbedachte rade’, zoals Stéphane Courtois stelt in zijn Zwartboek van het communisme om daar zo lichtvoetig en koketterend over te pontificeren als Zizek. Op hem is van toepassing het aan Talleyrand toegeschreven aforisme: ‘Il n’a rien appris, ni rien oublié.’