Politieroman vol met schitterend gemopper

Lieneke Dijkzeul: De geur van regen. Anthos, 270 blz., € 19,95****

Bierbuiken, schetterende muziek en wildplassers: zie hier Lieneke Dijkzeuls beeld van Nederland. En daarnaast, los van het gegeven dat er in haar nieuwste boek een gek rondloopt die roodharige vrouwen vermoordt en scalpeert, is er normloosheid, zorgeloosheid en roekeloosheid waaraan Dijkzeuls personages zich storen. En slechte spelling.

Om je flink te kunnen storen, moet je goed observeren en dat kunnen ze, de ronde karakters uit Dijkzeuls romans. Of het nu om menselijk gedrag in het klein of in het groot gaat, om vogeltjes, plantjes, een kat of de atmosferische omstandigheden: Dijkzeul schiet in eenvoudige bewoordingen raak.

Dijkzeul lijdt aan heimwee naar een Nederland dat misschien wel nooit heeft bestaan. Ze moppert daar niet over, dat laat ze haar personages doen. Die lopen net zo hoofdschuddend de wet te handhaven als Wallander, Erlendur en Beck, hun Scandinavische collega’s aan wie ze nauw verwant zijn.

In De geur van regen worden jonge vrouwen aangevallen, gestoken en gescalpeerd. Er is overduidelijk een seriemoordenaar aan het werk en Dijkzeul laat de lezers vroeg in het boek weten wie die man is. Ze portretteert de crimineel en zijn slachtoffers alsmede de politiemensen, waardoor de lezer overzicht krijgt – en houdt – over het geheel. Niettemin, of misschien wel daardoor, blijft het spannend.

Het blijft in politieromans een kwestie van het fatsoen tegenover het onfatsoen, van de misdaad tegenover de gerechtigheid. Bij Dijkzeul staan gerechtigheid en fatsoen op één lijn met natuur, al zijn natuurlijke driften dan weer verdacht. En laten we de hoge cultuur niet vergeten waar inspecteur Paul Vegter als fervent lezer en liefhebber van klassieke muziek zo van geniet.

Sociaal-realistische misdaadauteurs hebben allemaal hun program. Stonden Sjöwall & Wahlöö sceptisch tegenover de socialistische verzorgingsstaat en lijkt Mankell uit op zuiverheid van politieprocedures, Dijkzeul toont zich een cultuurpessimist. Al dan niet terecht: het levert schitterende figuren op.

Gert Jan de Vries