Netanyahu weet internationale kritiek te smoren

Met een reeks hele en halve toezeggingen is premier Netanyahu erin geslaagd de zwaarste kritiek op Israëls nederzettingenbeleid te neutraliseren.

De tijd is een goede bondgenoot van premier Benjamin Netanyahu. Drie maanden geleden leek een conflict tussen Israël en de Verenigde Staten nog onvermijdelijk. Netanyahu moest van de Amerikaanse president Barack Obama onmiddellijk stoppen met de bouw van nederzettingen in bezet gebied.

Nu, drie maanden verder, lijkt die eis verwaterd. Het overleg tussen Israël en de VS over Israëls zeer omstreden nederzettingenpolitiek wordt niet langer op het scherp van de snede gevoerd. Netanyahu heeft met hele en halve toezeggingen de grootste Amerikaanse druk weerstaan. En diplomatieke stilstand betekent grote politieke winst voor Netanyahu.

Deze week was Netanyahu op rondreis in Europa. Tijdens ontmoetingen met de Britse premier Gordon Brown en de Duitse bondskanselier Angela Merkel kreeg Netanyahu kritiek op het uitblijven van een nederzettingenstop. Maar de voor de Israëlische premier veruit belangrijkste ontmoeting was die van afgelopen woensdag in Londen – met de speciale gezant van president Obama voor het Midden-Oosten, George Mitchell.

Nog steeds, zo zei Mitchell, vinden de VS dat Israël de bouw in bezet gebied moet stopzetten. Volgens president Obama staat de snelle groei van nederzettingen op de Palestijnse Westelijke Jordaanoever en in bezet Oost-Jeruzalem de vorming van een Palestijnse staat in de weg. Oost-Jeruzalem is de beoogde hoofdstad van deze staat. Volgens het internationaal recht is de bouw van nederzettingen in bezet gebied illegaal.

Netanyahu, die leiding geeft aan een kabinet vol Groot Israël-ideologen, heeft tot nu toe geweigerd. Volgens de leider van de rechtse Likud-partij kunnen de nederzettingen niet ophouden met groeien, omdat de gezinnen van de Joodse kolonisten die er wonen, uitbreiden door ‘natuurlijke groei’. Jeruzalem is volgens Netan-yahu bovendien de „eeuwige en ondeelbare” hoofdstad van Israël.

Mitchell sprak in Londen vier uur met Netanyahu. Volgens officiële verklaringen achteraf ging het niet langer om een volledige bevriezing, maar om de vraag hoe lang en hoe ingrijpend zo’n bouwstop moet zijn. Bronnen rondom Netanyahu lieten in Israëlische media weten dat de premier de VS een aanbod had gedaan. Israël is bereid negen tot twaalf maanden te stoppen met bouwen van nieuwe huizen in bezet gebied.

Achter dit aanbod zette Netanyahu een paar komma’s. Zo wil hij het in 1967 bezette Oost-Jeruzalem buiten deze bouwstop laten. Circa tweevijfde van de kolonisten in bezet gebied woont hier. Daarbij gaat het alleen om projecten die door de overheid zijn opgezet, private projecten moeten gewoon doorgaan. De bouw van de circa 2.500 huizen die al begonnen is, gaat ook door. Hetzelfde geldt voor gebouwen die er moeten komen omdat de al zittende kolonisten ze nodig hebben, zoals een nieuwe school.

Israëlische media meldden gisteravond dat Mitchell neigde naar instemming met dit aanbod. Hij zou volgens westerse diplomaten in de krant Ha’aretz hebben toegegeven aan Netanyahu’s wens om Oost-Jeruzalem los te zien van de Westelijke Jordaanoever. Van ontmanteling van 23 zogeheten ‘buitenposten’, onlangs toegezegd door minister Ehud Barak van Defensie, is niets meer vernomen.

Zo heeft Netanyahu iedereen waar hij ze hebben wil. Zijn rechtse coalitie, die vrijwel zeker scheurt als Netanyahu nederzettingen ontmantelt, is nog altijd intact. De Palestijnse Autoriteit, die deze week via premier Salam Fayyad met een eigen plan voor de vorming van een staat kwam, is er door het internationale schimmenspel nog steeds niet aan te pas gekomen. Overleg tussen de Palestijnse president Abbas en Netanyahu is er nog altijd niet geweest. De VS kunnen weinig anders dan wachten waar Netanyahu mee komt.

In de tussentijd spreken de ‘feiten op de grond’ voor zich. Het aantal kolonisten in de nederzettingen – circa 500.000 – blijft groeien.