Netanyahu is slinkse speler

Israël zou de VS deze week een tijdelijke bouwstop in bezet gebied hebben beloofd.

Netanyahu morrelt aan dit plan en houdt zo coalitie koest

De tijd is een goede bondgenoot van de Israëlische premier Benjamin Netanyahu. Drie maanden geleden leek een conflict tussen Israël en de Verenigde Staten nog onvermijdelijk. Netanyahu moest van de Amerikaanse president Barack Obama onmiddellijk stoppen met de bouw in nederzettingen in bezet gebied.

Nu, drie maanden later, lijkt die eis haast vergeten in het overleg tussen Israël en de VS over Israëls hoogst omstreden nederzettingenpolitiek. Netanyahu heeft met hele en halve toezeggingen de grootste Amerikaanse druk weerstaan. En diplomatieke stilstand betekent grote politieke winst voor Netanyahu in eigen land.

Deze week is Netanyahu op rondreis in Europa. Tijdens ontmoetingen met de Britse premier Gordon Brown en de Duitse Bondskanselier Angela Merkel kreeg Netanyahu kritiek op het uitblijven van een nederzettingenstop. Maar veruit de belangrijkste ontmoeting voor de Israëlische premier was die van afgelopen woensdag in Londen – met de speciale gezant van president Barack Obama voor het Midden-Oosten, George Mitchell.

Nog steeds, zei Mitchell, vinden de Verenigde Staten dat Israël de bouw in bezet gebied moet stopzetten. Volgens president Obama staat de snelle groei van nederzettingen op de Palestijnse Westelijke Jordaanoever en in bezet Oost-Jeruzalem de vorming van een Palestijnse staat in de weg. Oost-Jeruzalem is de beoogde hoofdstad van deze staat. Het internationaal recht beschouwt de bouw van nederzettingen in bezet gebied als illegaal.

Netanyahu, die leiding geeft aan een kabinet vol Groot Israël-ideologen, heeft tot nu toe geweigerd. Volgens de leider van de rechtse Likud-partij kunnen de nederzettingen niet ophouden met groeien, omdat de gezinnen van de joodse kolonisten die er wonen, uitbreiden door ‘natuurlijke groei’. Jeruzalem is volgens Netanyahu bovendien de „eeuwige en ondeelbare” hoofdstad van Israël.

Mitchell praatte in Londen vier uur met Netanyahu. Volgens officiële verklaringen achteraf spraken zij niet langer over een volledige bevriezing, maar over de vraag hoe lang en hoe ingrijpend zo’n bouwstop moet zijn. Bronnen rond Netanyahu vertelden Israëlische media dat de premier de VS een aanbod had gedaan. Israël zou bereid zijn negen tot twaalf maanden lang te stoppen met bouwen van nieuwe huizen in bezet gebied.

Achter dit aanbod zette Netanyahu een paar komma’s. Zo wil hij het in 1967 bezette Oost-Jeruzalem buiten de bouwstop laten. Circa tweevijfde van de kolonisten in bezet gebied woont hier. Bovendien gaat het alleen om projecten die door de overheid zijn gestart, private projecten gaan gewoon door. De 2.500 huizen die al in aanbouw zijn, worden afgebouwd. Hetzelfde geldt voor gebouwen die de zittende kolonisten nodig hebben, zoals een nieuwe school.

Israëlische media meldden gisteravond dat Mitchell neigde naar instemming met dit aanbod. Volgens de krant Ha’aretz zou hij hebben toegegeven aan Netanyahu’s wens om Oost-Jeruzalem los te zien van de afspraken over de Westelijke Jordaanoever. Over ontmanteling van 23 zogeheten ‘buitenposten’ op de oever, onlangs toegezegd door minister Ehud Barak van Defensie, heeft Netanyahu het niet meer gehad.

Zo heeft Netanyahu iedereen waar hij ze hebben wil. Zijn rechtse coalitie, die vrijwel zeker zal scheuren als Netanyahu nederzettingen ontmantelt, is nog altijd intact. De Palestijnse Autoriteit, die deze week met een eigen plan voor de vorming van een staat kwam, is door Netanyahu’s bezoek nog niet aan het woord gekomen. Overleg tussen de Palestijnse president Abbas en Netanyahu heeft nog altijd niet plaatsgevonden. De VS kunnen weinig anders dan wachten.

Intussen spreken de feiten voor zich. Het aantal Israëlische kolonisten in de nederzettingen – zo’n 500.000 – blijft groeien.