Gasbol als symbool voor duurzame aarde

Het grote stalen overslagvat in Emmen, beter bekend als de gasbol, verandert in een toyistisch kunstwerk. Tot december beschilderen zestien kunstenaars de bol in achttien kleuren.

Twee van de Toyisten bij het werk aan de gasbol, links Bogha, rechts Dejo. Foto Sake Elzinga Nederland - Emmen - ( Drenthe ) -25-08-2009 Kunst project de Stip het beschilderen van de gasbol in Emmen. Links kunstenaar Bogha en (rechts) kunstenaar Dejo. Op de achtergrond (links) Iffio en (rechts) zigowst. De kunstenaar dragen masker om hun identieit geheim te houden. De stijl is Toyism. Foto: Sake Elzinga Elzinga, Sake

KARIN DE MIK

Geconcentreerd schildert Zigowst (32) uit Kansas City zijn ‘alter ego’ op het onderste deel van de gasbol in Emmen. Een zwart cartoonachtig poppetje met een enorme buik op een appelgroene achtergrond. „Elke kunstenaar droomt ervan om acht uur per dag alleen met kunst bezig te zijn, zoals ik hier doe,” zegt de Amerikaan. „Door samen aan zo’n groot kunstwerk te werken, groei je als kunstenaar.”

Zestien ‘Toyistische’ kunstenaars uit binnen- en buitenland zijn sinds juli bezig aan hun grootste gezamenlijke klus tot nog toe. De enige gasbol van ons land moet in vijf maanden tijd worden omgetoverd in een kleurig kunstwerk. Het 22 meter hoge beeldbepalende gevaarte staat in de steigers en is aan het oog onttrokken door een immens doek. De helft ervan wordt lime green, symbool van de natuur, verklapt de Drent Dejo (41), grondlegger van het Toyisme.

Dejo richtte de stroming in 1992 op, als speelse kritiek op het egotijdperk. Uit overtuiging blijven de Toyisten dus anoniem en werken ze onder pseudoniem. Hun echte naam onthullen ze onder geen beding. Behalve blauwe overalls en een witte helm dragen ze daarom ook witte maskers als ze van de kantine naar het terrein van de gasbol lopen.

Het werk van de Toyisten is figuratief en kleurrijk. Ze gebruiken vaak dieren als metafoor. Met de gasbolkunst willen ze een boodschap uitdragen: de mensheid moet zich inzetten voor een schonere planeet met duurzame energiebronnen. De gemeente Emmen, de provincie Drenthe en gasboleigenaar Enexis subsidiëren het project, dat in totaal 4,5 ton kost. Er is nog een tekort van een ton. Dejo: „Die proberen we bijeen te krijgen door 200 zeefdrukken van de afbeelding die op de gasbol komt, te verkopen voor 750 euro per stuk.” De eerste 25 bestellingen zijn al binnen.

De bovenste helft van de bol wordt blauw gemaakt, als een symbool van de hemel. Daarop komen allerlei figuren die voor de kunstenaars de noodzaak voor een duurzame aarde symboliseren, zoals een boom met een stopcontact en een ‘spaarhaaslamp’. Het ontwerp is in gezamenlijk overleg tot stand gekomen, vertelt Dejo.

De gasbol werd in 1963 op locatie in Rotterdam in elkaar gelast en deed tot 1979 dienst als opslag van aardgas. Eind jaren negentig kreeg Dejo het idee de verroeste bol te gaan beschilderen. Maar het duurde jaren voor zijn plan werkelijkheid werd. Nu is het zo ver. „Elke seconde is het genieten Wij doen dit uit passie.” Toyisten schilderen altijd meerdere lagen over elkaar om een maximale kleurenintensiteit te krijgen. Het 1.250 vierkante meter grote oppervlak van de bol wordt vier keer beschilderd met hoogwaardige lak. Het Drachtster bedrijf Holland Coating sponsort de verf ter waarde van 36.000 euro.

Dejo en mede-Toyist Bogha (39) beklimmen de negen trappen die naar de bovenste verdieping leiden. Toyiste Yoza (38) uit Groningen komt naar boven. Elke dag trap op, trap af met emmers verf. „Best zwaar”, vindt ze. „Maar de saamhorigheid is groot.” Op elke verdieping zijn gele, groene en zwarte schetslijnen op de witte bol zichtbaar, net als markante kleuraanwijzingen als „Zwiebertje blauw” en „Willy Wortelrrood.” „Spielerei”, glimlacht Bogha. „Zo houd je elkaar scherp.”

Met de achterkant van een viltstift tikt Dejo tegen de twee centimeter dikke wand, waarna een soort onderzeegeluid te horen is. „De bol is nog gevuld met stikstof” licht hij toe, „die zich hoorbaar verplaatst.” Er zijn plannen om in de holle binnenkant een museum in te richten met Toyistische kunst.

Op de begane grond hanteert Eiiz (19) uit Maleisië de schilderskwast. „Dit is een big experience”, vertelt de jongste deelnemer breed lachend. Naast Eiiz staat Iffio (34). De filosofie van de Toyisten spreekt haar erg aan, vertelt zij. „Je moet je ego kunnen loslaten. We vullen elkaar hier perfect aan en zo kun je elkaars kwaliteiten optimaal benutten.

En natuurlijk delen we de liefde voor kleurige kunst.” Iffio gaat 252 halve bollen van kunststof vacuüm blazen. De driedimensionale bollen worden vervolgens op de grote bol bevestigd. De kunstenaarsgroep wil ook aan de slag op andere continenten. Dejo: „In de Verenigde Staten heb je leegstaande watertorens. Ik heb Zigowst alvast gevraagd om daar wat rond te bellen, want we willen onze boodschap zoveel mogelijk op andere industriële monumenten uitdragen.”